ท้องฟ้าในเดือนมิถุนายน

Share

ท้องฟ้าในเดือนมิถุนายน 2557

 

        สวัสดีครับสำหรับเดือนมิถุนายน เป็นเดือนที่โลกทางซีกฟ้าเหนือได้รับปริมาณแสงจากดวงอาทิตย์ยาวนานที่สุดในรอบปี ซึ่งเป็นช่วงที่ดวงอาทิตย์กำลังจะเคลื่อนผ่านจุดครีษมายัน ซึ่งจะเกิดขึ้นประมาณวันที่ 21 - 22 มิถุนายน ขอทุกปี และผู้สังเกตการณ์บนโลกที่อยู่ทางซีกโลกเหนือจะมองเห็นตำแหน่งปรากฏของดวงอาทิตย์ทำมุมห่างจากทิศตะวันออกขึ้นไปทางเหนือมากที่สุด วันดังกล่าวมีชื่อเรียกว่าวันครีษมายัน” (Summer Solstice) 

 

รูปที่ 1 ท้องฟ้าในเดือนมิถุนายน เวลา 20:00 .

 

        กลุ่มดาวที่เราสามารถมองเห็นได้ในช่วงหัวค่ำในเดือนมิถุนายนนี้ เริ่มจากทางทิศตะวันออก กลุ่มดาวที่เราสามารถสังเกตเห็นตั้งแต่ขอบฟ้าไปจนถึงจุดเหนือศีรษะประกอบด้วย กลุ่มดาวคนแบกงู กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส กลุ่มดาวมงกุฎเหนือ กลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ กลุ่มดาวคันชั่ง กลุ่มดาวหญิงสาว ในบริเวณกลางท้องฟ้าจะมี กลุ่มดาวสิงโต กลุ่มดาวสิงโตเล็ก กลุ่มดาวผมเบเรนิซ และกลุ่มดาวนกกา กลุ่มดาวปลาโลมา และกลุ่มดาวถ้วย ส่วนทางทิศตะวันตกจะมี กลุ่มดาวงูไฮดร้า กลุ่มดาวปู กลุ่มดาวสุนัขเล็ก และกลุ่มดาวคนคู่ ทางทิศเหนือมีกลุ่มดาวหมีใหญ่ กลุ่มดาวหมีเล็ก กลุ่มดาวยีราฟ และกลุ่มดาวมังกร ทางทิศใต้มีกลุ่มดาวเซนเทารัส กลุ่มดาวนกพิราบ กลุ่มดาวใบเรือ กลุ่มดาวกระดูกงูเรือ กลุ่มดาวกางเขนใต้  

เรื่องเล่ากลุ่มดาว

กลุ่มดาวหมีใหญ่ (Ursa Major)

กลุ่มดาวจระเข้ กลุ่มดาวกระบวย กลุ่มดาวช้างหลวง และอื่นๆ อีกมากมาย เป็นกลุ่มดาวที่มีชื่อมากที่สุดกลุ่มดาวหนึ่งในท้องฟ้า ซึ่งเป็นกลุ่มดาวเดียวกันแต่มองเห็นรูปแบบลักษณะแตกต่างกันไปตามแต่ละท้องที่ และความเชื่อ โดยทางยุโรปและตะวันออกกลางได้รับการสืบทอดรายชื่อของกลุ่มดาวมาจากชาวกรีกโบราณและชาวโรมัน และกลุ่มดาวเหล่านั้น (บางกลุ่มดาวถูกรับเพิ่ม) ได้รับการยอมรับทั่วไป แต่อย่างไรก็ตามกลุ่มดาวดั้งเดิมที่เหลืออยู่

ความเชื่อของกลุ่มคนที่กระจายอยู่ในแต่ละพื้นที่บนโลก? พวกเขาได้แบ่งพื้นที่ของท้องฟ้าเหมือนอย่างที่เราได้ทำเลยรึเปล่า หรือว่าพวกเขาแบ่งพื้นที่บนท้องฟ้าแตกต่างจากเราโดยสิ้นเชิง

ไม่น่าแปลกใจเลยที่คำตอบสามารถเป็นได้ทั้งสองคำตอบเลย เพราะกลุ่มดาวบนท้องฟ้าในยามค่ำคืนเกิดจากการเชื่อมโยงของดวงดาวที่มีความสว่างโดยอ้างอิงจากวัฒนธรรมที่แตกต่างกันไปของผู้คนที่อยู่กระจัดกระจายกันไปทั่วโลก แต่ละสังคมมีอิสระในการจับกลุ่มดาวที่เป็นแบบแผนของตัวเอง กล่าวคือไม่จำเป็นว่าจะต้องเอาดาวทุกดวงในบริเวณเดียวกันมาอยู่ในกลุ่มดาวที่จินตาการขึ้นมากลุ่มเดียวกัน แต่สิ่งที่จะสามารถอธิบายว่ากลุ่มดาวกลุ่มนี้ควรจะรู้จักกันในระดับสากลคือการที่เราได้สังเกตอายุของดาวแต่ละดวงประกอบด้วย ซึ่งไม่มีอะไรที่จะเชื่อมโยงได้สวยงามเท่ากับรูปกระบวยใหญ่ กลุ่มดาวที่เรารู้จักกันดีที่สุดในโลก เช่นเดียวกับกลุ่มดาวอีกหลายๆ กลุ่มดาวที่ถูกยอมรับในระดับสากลแล้ว กลุ่มดาวกลุ่มนี้ไม่ได้เรียงตัวกันโดยบังเอิญ ห้าจากเจ็ดดวงมีอายุเท่าๆ กัน อยู่ห่างจากเราในระยะที่เท่าๆ กัน และกำลังเคลื่อนที่ในอวกาศในทิศทางเดียวกันอยู่ด้วย ด้วยเหตุผลหลายๆ อย่างที่มีทำให้เราคิดว่าดวงดาวในกลุ่มนี้มีแหล่งกำเนิดที่เดียวกัน

 

รูปที่ 2 แสดงตำแหน่งดาวในกลุ่มดาวหมีใหญ่

 

ตารางที่ 1 แสดงชื่อดาวและรายละเอียดของดาวในกลุ่มดาวหมีใหญ่ที่สำคัญ

ชื่อดาว

ค่าความสว่าง

ปรากฏ

ค่าความสว่าง

สัมบูรณ์

      ชื่อเฉพราะ       

   ชื่ออ่านภาษาไทย   

 ชื่อสามัญ 

 ชื่อในภาษาไทย 

Alioth

อัลอิออธ

εUMa

-

1.76

−0.21

Dubhe

ดูเบ

αUMa

-

1.81

−1.08

Benetnasch

เบเนตนาส์ช

ηUMa

-

1.85

−0.60

Mizar

มิซาร์

ζUMa

-

2.23

0.33

Merak

เมอแรก

βUMa

-

2.34

0.41

Phecda

เฟคดา

γUMa

-

2.41

0.36

Ta Tsun

ทา ทซูน

ψUMa

-

3.00

−0.27

Tania Australis

ทาเนีย ออสตราลิส

μUMa

-

3.06

−1.35

Talitha Borealis

ทาลิธา โบเรียลิส

ιUMa

-

3.12

2.29

Al Haud

อัล เฮาด์

θUMa

-

3.17

2.52

Megrez

เมเกรซ

δUMa

-

3.32

1.33

Muscida

มัสซิดา

οUMa

-

3.35

−0.40

Tania Borealis

ทาเนีย โบเรียลิส

λUMa

-

3.45

0.38

Alula Borealis

อัลลูลา โบเรียลิส

νUMa

-

3.49

−2.07

Talitha Australis

ทาลิธา ออสตราลิส

κUMa

-

3.57

−1.99

Alkafzah

อัลคาฟซาอ์

χUMa

-

3.69

−0.20

Alula Australis

อัลลูลา ออสตราลิส

ξUMa A

-

3.79

 

Alcor

อัลคอร์

 

-

3.99

2.01

 

 

ตารางที่ 2 ชื่อเรียกกลุ่มดาวหมีใหญ่ในแต่ละประเทศทั้งในอดีต และปัจจุบัน

c

เห็นเป็นรูป

ชาวกรีกโบราณ, ชาวคาลเดียน, ชาวอินเดียแดง

หมีใหญ่

ชาวอียิปต์

ขาตะโพหลังข้างซ้ายของวัว

ชาวสเปน

เขาสัตว์ที่ใช้สำหรับเป่า

ชาวญี่ปุ่น

ราชรถ

ชาวอิหร่าน, ชาวอังกฤษ,ชาวเยอรมัน,ชาวอินเดีย

คันไถ

ชาวจีน,ชาวยุโรป,ชาวอเมริกัน

กระบวยใหญ่

ชาวอาหรับ

ล้อเลื่อนบรรทุก

ชาวแอสกิโม

เรือแคนู

ชาวลาว

หัวช้าง

 

 

()                                                                      ()

 

 

()                                                                      ()

 

 

()                                                                      ()

 

รูปที่ 3 การจิตนการกลุ่มดาวหมีใหญ่ในรูปแบบต่าง

 

        ส่วนในประเทศไทยเองยังเรียกกลุ่มดาวหมีใหญ่แตกต่างกันออกไปตามแต่ละภูมิภาค ซึ่งแต่ละที่จะมองเห็นกลุ่มดาวหมีใหญ่มีดาวทั้งหมด 7 ดาว เหมือนกัน เช่นในตารางที่ 3

 

ตารางที่ 3 ชื่อเรียกกลุ่มดาวหมีใหญ่ในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทยในอดีต และปัจจุบัน

ภาค

เห็นเป็นรูป

เหนือ

จ้างหลวง (ช้างหลวง)

กลาง

ดาวจระเข้

ใต้

?

อีสาน

ช้าง

 

        นอกจากคนไทยจะจินตนาการกลุ่มแล้วบนท้องฟ้าแล้วยังมีการนำชื่อกลุ่มดาวต่างๆ นำมาเรียงร้อยเป็นถ้อยคำที่ไพเราะอีกด้วย เช่น สักวาดาวจระเข้ ที่แต่งโดยพระสุนทรโวหาร (ภู่)

 

สักวาดาวจระเข้ก็เหหก             ศีรษะตกหันหางขึ้นกลางหาว

เป็นวันแรมแจ่มแจ้งด้วยแสงดาว         น้ำค้างพราวปรายโปรยโรยละออง

ลมเรื่อยเรื่อยเฉื่อยฉิวต้องผิวเนื้อ         ความหนาวเหลือทานทนกมลหมอง

สกุณากาดุเหว่าก็เร่าร้อง                     ดูแสงทองจับฟ้าขอลาเอย

 

        ซึ่งสักวาในบทนี้ได้กล่าวถึงกลุ่มดาวจระเข้ (กลุ่มดาวหมีใหญ่) ในช่วงฤดูหนาว ประมาณเดือนมกราคม ซึ่งส่วนหัวของดาวจระเข้จะหันลงดิน และส่วนหางจะชี้ขึ้นบนท้อง ในช่วงเช้ามืดก่อนที่ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้า จากสักวาบทนี้ และบทอื่นๆ ที่ได้กล่าวถึงกลุ่มดาวต่างๆ แสดงว่าท่านสุนทรภู่ต้องมีความรู้เกี่ยวกับกลุ่มดาวพอสมควร

 

ความจริงของกลุ่มดาวหมีใหญ่ (A Big Bear Indeed)

        กลุ่มดาวหมีใหญ่มีความกว้างของพื้นที่เป็นหนึ่งในสี่ของท้องฟ้าซีกเหนือ และกลุ่มดาวนี้มีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่สามของกลุ่มดาวทั้งหมด โดยอันดับหนึ่งคือกลุ่มดาวงูไฮดรา และอันดับสองคือกลุ่มดาวหญิงสาว

        กลุ่มดาวหมีใหญ่นี้จะปรากฏให้เห็นหลังจากที่ดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้าไปแล้วในช่วงฤดูหนาว ส่วนในช่วงเย็นของฤดูร้อนกลุ่มดาวหมีใหญ่จะอยู่บริเวณกึ่งกลางศรีษะค่อนไปทางเหนือ ส่วนทิศทางของกลุ่มดาวจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับว่าผู้สังเกตจะนอนหันหัวไปทางไหนในขณะที่ดูดาว

        ในตำนานอื่น บอกไว้ว่าหมีถูกฆ่า แต่วิญญาณของหมีที่ถูกฆ่าจะไปเข้าสิงในหมีอีกตัวหนึ่งที่จำศีลอยู่ใต้ดิน และทุก ฤดูใบไม้ผลิ กลุ่มดาวนี้ก็เหมือนกับว่าได้เกิดใหม่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และเคลื่อนที่ขึ้นไปยังด้านบนของท้องฟ้าอีกครั้ง

        มีตำนานเกี่ยวกับดวงดาวมากมายหลายเรื่องจากบันทึกของชาวกรีก กลุ่มดาวชาวกรีกส่วนมากจะต้องมีลักษณะคล้ายกับคน สัตว์ หรือสิ่งของ และตำนานมักจะเกี่ยวข้องกับการติดต่อทางสังคมที่ซับซ้อนอย่างพอเหมาะ กับสังคม เกิดโครงสร้างของสังคมชั้นสูงก่อให้เกิดชุมชนเมือง

        เรื่องเล่าของชนพื้นเมืองอเมริกันดูเหมือนกันว่าจะยุ่งยากน้อยกว่าและเป็นที่น่าพึงพอใจมากกว่า และมีความเชื่อมโยงกลับชื่อของกลุ่มดาวโดยตรงมากกว่า การก้าวย่างเข้าสู่ของฤดูกาล และการเคลื่อนที่ของท้องฟ้า ซึ่งดาวที่เกี่ยวข้องกับหมี (กลุ่มดาวหมีใหญ่) คือสามนักล่าหมี เป็นเรื่องราวของการไล่ล่ากันข้ามท้องฟ้า ซึ่งในช่วงค่ำของฤดูใบไม้ร่วงกลุ่มดาวหมีใหญ่จะอยู่ทางด้านขอบทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ชาวพื้นเมืองของอเมริกันเชื่อว่านักล่าหมีได้รับบาดเจ็บ และสีแดงบนท้องฟ้าเกิดจากการย้อมด้วยเลือด

        ชาวเอสกิโมส่วนใหญ่มองเห็นกลุ่มดาวกระบวยใหญ่เป็นรูปร่างของกวางคาริบูมากกว่าที่จะเป็นรูปร่างของหมี

 

รูปที่ 4 กวางคาริบู

 

กลุ่มดาวกระบวยขนาดใหญ่ที่เราคุ้นเคยมาจากไหน?

        น่าแปลกที่ชื่อกลุ่มดาวนี้เป็นที่รู้จักกันดีและเป็นที่ยอมรับกับอย่างแพร่หลาย บางตำราของชาวจีนโบราณดาว 7 ดวง นี้หมายถึงถังตวงข้าว” (เกร็ดความรู้ ในยุคสมัยนี้เวลาไปซื้อข้าวคงเห็นถุงข้าวแล้วบอกปริมาตรเป็น กิโลกรัม แต่ในอดีตการวัดตวงข้าวมีหน่วยวัดเป็นลิตรและถังตัวอย่าง 20 ลิตร เท่ากับ 1 ถัง)

 

การทดสอบสายตา

        ในกลุ่มดาวหมีใหญ่เราสามารถทดสอบสายตาของเราได้ด้วย ซึ่งดาวที่ใช้ทดสอบนี้คือ ดาวไมซาร์ เป็นดาวฤกษ์จางๆ อยู่ตรงข้อพับด้ามจับของกระบวย เมื่อเปรียบเทียบกับดาวอัลคอร์ดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้ชิดกัน คุณสามารถสังเกตเห็นดาวไมซาร์ได้หรือไม่

 

การใช้กลุ่มดาวในการเดินเรือในมหาสมุทร 

        ในที่นี้ขอพูดถึงวิถีการเดินเรือของ เจิ้งเหอ (Zhèng Hé) แม่ทัพเรือจีนในยุคราชวงศ์หมิง ในยุคสมัยนั้น สิ่งที่สำคัญในการเดินเรือได้แก่ ความรู้ทางด้านดาราศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และในการคำนวณหาตำแหน่งของดวงดาวบนท้องฟ้า เพื่อนำมาใช้ในการหาตำแหน่งของเรือ และใช้กำหนดทิศทางการเดินเรือเพื่อข้ามมหาสมุทร จากบันทึกการเดินทางของ เจิ้งเหอ ทั้ง 7 ครั้ง และได้รวบรวมองค์ความรู้ต่าง ในการเดินเรือไว้รวมทั้งความรู้ทางด้านดาราศาสตร์อีกด้วย

 

รูปที่ 5 แผนที่ดาราศาสตร์ประกอบเส้นทางเดินเรือของเจิ้งเหอ

 

        กลุ่มดาวหมีใหญ่ เป็นกลุ่มดาวสำคัญ ช่วยชี้หาดาวเหนือได้ โดยไล่จากขาหน้าขวา (β UMa) ไปทางขาหน้าซ้าย (α UMa) เลยออกไปอีกประมาณ 5 ช่วง นอกจากกลุ่มดาวหมีใหญ่ ยังมีอีกกลุ่มที่ใช้หาดาวเหนือได้คือ กลุ่มดาวแคสซิโอเปีย หรือดาวค้างคาว

        สำหรับคนในซีกโลกเหนือ กลุ่มดาวหมีใหญ่เป็นกลุ่มดาวที่มองเห็นได้ตลอดทั้งปีเช่นเดียวกับดาวเหนือ แต่ในทางกลับกันเนื่องจากเป็นกลุ่มดาวที่อยู่ในซีกฟ้าเหนือ ผู้ที่อาศัยอยู่ทางซีกโลกใต้มาก จะไม่สามารถมองเห็นได้ เพราะตำแหน่งดาวบนทรงกลมท้องฟ้า จะอยู่ใต้พื้นโลกเกือบตลอดเวลา

 

วิธีการหาดาวที่เป็นอุ้งตีนทั้งสาม

        การหาดวงดาวที่เป็นอุ้งตีนทั้งสาม ให้ดูดาวสองคู่ที่เยื้องขึ้นไปจากกลุ่มดาวสิงโต (ดูรูปที่ 6 ประกอบ) สามารถดูแผนที่ดาวในบล๊อกของเมื่อวานได้ เพื่อที่จะหากลุ่มดาวสิงโต ดาวแต่ละคู่ (อุ้งเท้าแต่ละข้าง) อยู่ห่างกันประมาณ 1 กำปั้น โดยที่ดาวคู่แรก (คู่ซ้ายมือ) คือดาวอลูลาออสทราลิสและอลูลาโบเรียลิส

 

รูปที่ 6 อุ้งตีนหมีใหญ่ทั้ง 3

 

        ดาวฤกษ์ที่เรียงตัวกันเป็นรูปร่างไม่เหมือนกันกลุ่มดาวที่รู้จักกันจริง แต่ด้วยลักษณะที่โดดเด่นของรูปร่างทำให้มีความคล้ายคลึงกับกลุ่มดาวจริง มาก หากลองย้อนกลับไปบริเวณหัวของสิงโตก็จะเห็นว่านั่นคือตัวอย่างที่ดีสำหรับการเรียงตัวของดาวฤกษ์ให้เป็นรูปร่าง ยังมีอีกหนึ่งกลุ่มของดาวฤกษ์ใกล้ กัน ซึ่งกลุ่มดาวนี้จะมาทุก ช่วงฤดูใบไม้ผลิ นั่นก็คือรอยเท้าทั้งสามจากการกระโดดของละมั่ง กลุ่มดาวนี้ถือกำเนิดมาจากยุคอาหรับโบราณประกอบด้วยดาวที่อยู่เป็นคู่ มีด้วยกัน 3 คู่ ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับรอยเท้าสัตว์อยู่บนท้องฟ้า ไม่มีดาวดวงไหนที่สว่างกว่ากันเป็นพิเศษ แต่ดาวทั้ง 6 ดวง ก็สว่างกว่าบริเวณรอบข้าง ทำให้มีความโดดเด่นออกมา นอกจากนั้นดาวทั้ง 6 ดวง นี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มดาวหมีใหญ่ ซึ่งเป็นกลุ่มดาวที่ประกอบด้วยดาวฤกษ์ที่เรียงตัวกันเป็นรูปร่างที่มีชื่อเสียงมากที่สุด คือ กระบวยใหญ่อีกด้วย

 

รูปที่

 

รอยเท้าทั้งสามจากการกระโดดของละมั่ง (อุ้งตีนและกรงเล็บของหมีใหญ่)

        ที่คุณสามารถมองเห็นอุ้งเท้าทั้งสามนั้น ที่จริงแล้วเป็นอุ้งเท้าของหมีใหญ่ ตำนานกล่าวไว้ว่ามีละมั่งตัวหนึ่งตกใจมากที่เห็นสิงโต ในขณะที่กำลังกินน้ำอยู่บริเวณหนองน้ำใกล้กับถ้ำสิงโต มันก็ได้กระโดดออกมาอย่างรวดเร็วและดีดตัวข้ามท้องฟ้าจากด้านทิศตะวันออก (ซ้าย) ไปยังทิศตะวันตก พร้อมกับฝากรอยเท้าเอาไว้คล้ายกับรอยเท้ากวางไว้ในบนท้องฟ้า (ที่จริงแล้วมันน่าจะแปลว่าบ่อโคลน) และการแบ่งชื่อของดาวแต่ละดวงก็ถูกแบ่งเป็นช่วงคือ การกระโดดครั้งแรก ครั้งที่สอง และครั้งที่สาม

        การกระโดดครั้งแรกอลูลา (อะ ลู ลา) ออสทราลิสและอลูลา โบเรียลิส ซึ่งออสทาลิสและโบเรียลิสเป็นคำศัพท์ละติน หมายถึง ทิศใต้ และทิศเหนือ อ้างอิงจากตำแหน่งดาวบนท้องฟ้าจริง

        การกระโดดครั้งที่สองทาเนีย (ทา เนีย) ออสทราลิสและทาเนีย โบเรียลิส

        การกระโดดครั้งที่สามทาลิธา (ทา ลิ ทา) ออสทราลิสและทาลิธา โบเรียลิส

 

รูปที่ 8 รูปมุมกว้างของท้องฟ้า ผู้สังเกตสามารถมองเห็นกลุ่มดาวหมีใหญ่ได้เต็มตัว โดยจะเห็นหมีนอนหงายท้องอยู่และตีนหมีจะชี้ไปทางซีกฟ้าใต้ ซึ่งผู้สังเกตในประเทศไทยจะสามารถ ในช่วงฤดูใบไม้ร่วงผู้สังเกตจะเห็นกลุ่มดาวหมีใหญ่ด้านขวาอยู่ใกล้ขอบฟ้าทิศเหนือ

 

รูปที่ 9 เป็นภาพวาดตามจิตนาการลอยเท้าทั้งสามจากการกระโดดของละมั่ง

All images, text and web design © Helen Glazer 1993-2012. All rights reserved.

http://helenglazer.com/paintings/threeleaps.html

ปรากฏการณ์ที่น่าสนใจในเดือนมิถุนายน

c

เวลา (น.)

เหตุการณ์

1มิถุนายน

19:51

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี 5.92 องศา

3มิถุนายน

11:26

- ดวงจันทร์อยู่ไกลโลกที่สุดในรอบเดือน (ระยะทาง 404,970 กิโลเมตร)

4มิถุนายน

22:52

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเรกูลัส 5.00 องศา

6มิถุนายน

03:40

- จันทร์กึ่งแรก

8มิถุนายน

19:30

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 6.85 องศา

 

19:30

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวสไปกา 6.38 องศา

9มิถุนายน

01:56

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 3.17 องศา

11มิถุนายน

01:36

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 0.93 องศา

13มิถุนายน

11:13

- จันทร์เพ็ญ

14มิถุนายน

01:59

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกที่สุดในรอบเดือน (ระยะทาง 362,074 กิโลเมตร)

20มิถุนายน

01:40

- จันทร์กึ่งหลัง

 

05:44

- ดาวพุธอยู่ที่ตำแหน่งร่วมทิศแนววงใน

21มิถุนายน

19:53

- ดาวเคราะห์เคียงดาว (ดาวพฤหัสบดีกับดาวพอลลักซ์อยู่ห่าง 6.76องศา)

 

17:49

- วันครีษมายัน (Summer Solstice)

24มิถุนายน

05:37

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 6.35 องศา

25มิถุนายน

04:32

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอัลดีบาแรน 3.83 องศา

 

04:32

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 4.76 องศา

26มิถุนายน

05:27

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธ 5.68 องศา

27มิถุนายน

15:10

- จันทร์ดับ

29มิถุนายน

19:32

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี 7.21 องศา

 

รูปที่ 10 วันที่ 1 มิถุนายน ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี 5.92 องศา

 

รูปที่ 11 วันที่ 24 มิถุนายน

 

รูปที่ 12 วันที่ 24 มิถุนายน ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 6.35 องศา วันที่ 25 มิถุนายน ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 4.76 องศา

ดาวเคราะห์ในเดือนมิถุนายน 2557

        การสังเกตการณ์ดาวเคราะห์ในช่วงเดือนมิถุนายน ซึ่งเราสามารถสังเกตดาวเคราะห์ได้ในช่วงหัวค่ำ 4 ดวง คือ ดาวพุธ ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ และสามารถสังเกตดาวศุกร์ได้ในช่วงเช้ามืด โดยในช่วงเดือนมิถุนายนนี้เราสามารถสังเกตเห็น ดาวเคราะห์ทั้ง 5 ดวงได้ตลอดทั้งเดือน

 

รูปที่ 13 แสดงลักษณะปรากฏของดาวเคราะห์ในช่วงเดือนมิถุนายน

 

การสังเกตดาวพุธ

        การสังเกตการณ์ดาวพุธในช่วงเดือนมิถุนายน เราสามารถสังเกตเห็นดาวพุธอยู่ในกลุ่มดาวคนคู่และสามารถสังเกตเห็นดาวพุธได้ในช่วงต้นเดือนจากทางทิศตะวันตกในช่วงเวลาหัวค่ำไปจนถึงช่วงเกือบกลางเดือนก่อนที่ดาวพุธจะเคลื่อนที่ผ่านตำแหน่งร่วมทิศแนววงใน และเป็นช่วงที่ไม่สามารถสังเกตดาวพุธได้เนื่องจากดาวพุธจะขึ้นและตกไปพร้อมกับดวงอาทิตย์ไปจนถึงปลายเดือน การ สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวพุธช่วงเดือนมิถุนายนนี้ออยู่ที่ประมาณ 2.36 ถึง 3.99

 

เวลาขึ้นตก ของดาวพุธในเดือนมิถุนายน .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

c

ดาวพุธขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวพุธตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1มิถุนายน

07:23

64°

13:53

81°N

20:23

295°

2มิถุนายน

07:21

65°

13:51

81°N

20:20

295°

3มิถุนายน

07:19

65°

13:48

81°N

20:17

295°

4มิถุนายน

07:17

65°

13:46

81°N

20:14

295°

5มิถุนายน

07:14

65°

13:42

82°N

20:11

294°

6มิถุนายน

07:11

66°

13:39

82°N

20:07

294°

7มิถุนายน

07:08

66°

13:35

82°N

20:03

294°

8มิถุนายน

07:04

66°

13:31

82°N

19:58

294°

9มิถุนายน

07:00

67°

13:27

83°N

19:54

293°

10มิถุนายน

06:56

67°

13:22

83°N

19:48

293°

11มิถุนายน

06:51

67°

13:17

83°N

19:43

293°

12มิถุนายน

06:47

67°

13:12

83°N

19:37

292°

13มิถุนายน

06:42

68°

13:07

84°N

19:32

292°

14มิถุนายน

06:36

68°

13:01

84°N

19:25

292°

15มิถุนายน

06:31

68°

12:55

84°N

19:19

292°

16มิถุนายน

06:25

69°

12:49

85°N

19:13

291°

17มิถุนายน

06:19

69°

12:43

85°N

19:06

291°

18มิถุนายน

06:13

69°

12:36

85°N

19:00

291°

19มิถุนายน

06:07

69°

12:30

85°N

18:53

290°

20มิถุนายน

06:01

69°

12:24

85°N

18: 46

290°

21มิถุนายน

05:55

70°

12:18

86°N

18:40

290°

22มิถุนายน

05:49

70°

12:11

86°N

18:34

290°

23มิถุนายน

05:43

70°

12:05

86°N

18:27

290°

24มิถุนายน

05:37

70°

11:59

86°N

18:21

290°

25มิถุนายน

05:31

70°

11:53

86°N

18:15

290°

26มิถุนายน

05:26

70°

11:48

86°N

18:10

290°

27มิถุนายน

05:20

70°

11:42

86°N

18:04

290°

28มิถุนายน

05:15

70°

11:37

86°N

17:59

290°

29มิถุนายน

05:10

70°

11:32

86°N

17:55

290°

30มิถุนายน

05:06

70°

11:28

86°N

17:50

290°

 

 

การสังเกตดาวศุกร์

        ในช่วงตลอดทั้งเดือนมิถุนายนดาวเคราะห์ที่มีความสว่างมากที่สุดคือดาวศุกร์ และการสังเกตการณ์ดาวศุกร์ในเดือนมิถุนายนเรายังสามารถสังเกตเห็นดาวศุกร์ได้ในช่วงเช้ามืดตลอดทั้ง ซึ่งดาวศุกร์จะเริ่มขึ้นจากขอบฟ้าทิศตะวันออก สำหรับตำแหน่งบนท้องฟ้าของดาวศุกร์เมื่อเทียบกับกลุ่มดาวบนท้องฟ้าในช่วงเดือนมิถุนายนดาวศุกร์จะปรากฏอยู่ในบริเวณกลุ่มดาววัว และช่วงเวลาดังกล่าวดาวศุกร์จะมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ระหว่าง – 2.28 ถึง – 1.84

 

เวลาขึ้นตก ของดาวศุกร์ในเดือนมิถุนายน .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่ เดือน

ดาวศุกร์ขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวศุกร์ตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1มิถุนายน

03:40

79°

09:54

86°S

16:08

281°

2มิถุนายน

03:40

78°

09:55

86°S

16:09

282°

3มิถุนายน

03:40

78°

09:55

87°S

16:10

282°

4มิถุนายน

03:40

78°

09:56

87°S

16:11

283°

5มิถุนายน

03:40

77°

09:56

87°S

16:12

283°

6มิถุนายน

03:41

77°

09:57

88°S

16:13

283°

7มิถุนายน

03:41

76°

09:58

88°S

16:15

284°

8มิถุนายน

03:41

76°

09:58

88°S

16:16

284°

9มิถุนายน

03:41

76°

09:59

89°S

16:17

285°

10มิถุนายน

03:41

75°

10:00

89°S

16:18

285°

11มิถุนายน

03:42

75°

10:00

90°S

16:19

285°

12มิถุนายน

03:42

74°

10:01

90°S

16:20

286°

13มิถุนายน

03:42

74°

10:02

90°N

16:21

286°

14มิถุนายน

03:43

74°

10:02

89°N

16:22

286°

15มิถุนายน

03:43

73°

10:03

89°N

16:23

287°

16มิถุนายน

03:43

73°

10:04

89°N

16:25

287°

17มิถุนายน

03:44

73°

10:05

88°N

16:26

287°

18มิถุนายน

03:44

72°

10:06

88°N

16:27

288°

19มิถุนายน

03:45

72°

10:06

88°N

16:28

288°

20มิถุนายน

03:45

72°

10:07

87°N

16:29

288°

21มิถุนายน

03:46

71°

10:08

87°N

16:31

289°

22มิถุนายน

03:46

71°

10:09

87°N

16:32

289°

23มิถุนายน

03:47

71°

10:10

87°N

16:33

289°

24มิถุนายน

03:47

71°

10:11

86°N

16:35

290°

25มิถุนายน

03:48

70°

10:12

86°N

16:36

290°

26มิถุนายน

03:49

70°

10:13

86°N

16:37

290°

27มิถุนายน

03:49

70°

10:14

86°N

16:38

290°

28มิถุนายน

03:50

69°

10:15

85°N

16:40

291°

29มิถุนายน

03:51

69°

10:16

85°N

16:41

291°

30มิถุนายน

03:52

69°

10:17

85°N

16:42

291°

 

 

การสังเกตดาวอังคาร

        ในเดือนมิถุนายนนี้ดาวอังคารยังเป็นดาวเคราะห์ที่น่าจะได้รับความสนใจอีกดวงหนึ่ง ซึ่งขนาดปรากฏของดาวอังคารยังมีขนาดปรากฏที่ค่อนข้างใหญ่ และมีความสว่างมาก โดยตำแหน่งปรากฏของดาวอังคารจะปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาวระหว่างดาวสไปก้า (Spica) กับดาวพอร์ริมา (Porrima) โดยเราสามารถสังเกตเห็นดาวอังคารได้ตั้งแต่ช่วงเวลาหัวค่ำ โดยดาวอังคารจะปรากฏบริเวณกลางท้องฟ้า ซึ่งมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ระหว่าง -0.09 ถึง 0.42

 

เวลาขึ้นตก ของดาวอังคารในเดือนมิถุนายน .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่ เดือน

ดาวอังคารขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวอังคารตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1มิถุนายน

14:24

94°

20:21

71°S

02:22

266°

2มิถุนายน

14:20

94°

20:18

71°S

02:19

266°

3มิถุนายน

14:17

94°

20:15

71°S

02:15

266°

4มิถุนายน

14:14

94°

20:11

71°S

02:12

266°

5มิถุนายน

14:11

94°

20:08

71°S

02:09

266°

6มิถุนายน

14:08

94°

20:05

71°S

02:05

266°

7มิถุนายน

14:04

94°

20:01

71°S

02:02

266°

 

14:01

94°

19:58

71°S

01:58

266°

9มิถุนายน

13:58

94°

19:55

71°S

01:55

266°

10มิถุนายน

13:55

95°

19:52

70°S

01:52

265°

11มิถุนายน

13:52

95°

19:49

70°S

01:49

265°

12มิถุนายน

13:49

95°

19:46

70°S

01:45

265°

13มิถุนายน

13:47

95°

19:43

70°S

01:42

265°

14มิถุนายน

13:44

95°

19:40

70°S

01:39

265°

15มิถุนายน

13:41

95°

19:37

70°S

01:36

265°

16มิถุนายน

13:38

95°

19:34

70°S

01:33

265°

17มิถุนายน

13:35

96°

19:31

69°S

01:30

265°

18มิถุนายน

13:33

96°

19:28

69°S

01:27

264°

19มิถุนายน

13:30

96°

19:25

69°S

01:24

264°

20มิถุนายน

13:27

96°

19:23

69°S

01:21

264°

21มิถุนายน

13:25

96°

19:20

69°S

01:18

264°

22มิถุนายน

13:22

96°

19:17

69°S

01:15

264°

23มิถุนายน

13:20

96°

19:15

69°S

01:12

264°

24มิถุนายน

13:17

97°

19:12

68°S

01:09

263°

25มิถุนายน

13:15

97°

19:09

68°S

01:06

263°

26มิถุนายน

13:12

97°

19:07

68°S

01:04

263°

27มิถุนายน

13:10

97°

19:04

68°S

01:01

263°

28มิถุนายน

13:07

97°

19:01

68°S

00:58

263°

29มิถุนายน

13:05

97°

18:59

68°S

00:55

263°

30มิถุนายน

13:03

98°

18:56

67°S

00:53

262°

 

 

การสังเกตดาวพฤหัสบดี

         การสังเกตดาวพฤหัสบดีในเดือนมิถุนายนนี้เราจะสามารถสังเกตเห็นดาวพฤหัสบดีปรากฏอยู่ใกล้ขอบฟ้าทางทิศตะวันตก ซึ่งสามารถสังเกตเห็นได้ตั้งแต่เวลาหัวค่ำ สำหรับตำแหน่งบนท้องฟ้าของดาวพฤหัสบดีเมื่อเทียบกับกลุ่มดาวบนท้องฟ้าในช่วงเดือนมิถุนายนดาวพฤหัสบดีจะปรากฏอยู่ในบริเวณกลุ่มดาวคนคู่ สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวพฤหัสบดีช่วงเดือนมิถุนายนนี้อยู่ที่ระหว่าง – 1.08 ถึง 0.06 

 

เวลาขึ้นตก ของดาวพฤหัสบดีในเดือนมิถุนายน .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่ เดือน

 

ดาวพฤหัสบดีขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวพฤหัสบดีตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1มิถุนายน

08:47

67°

15:14

83°N

21:40

293°

2มิถุนายน

08:44

67°

15:11

83°N

21:37

293°

3มิถุนายน

08:41

67°

15:07

83°N

21:34

293°

4มิถุนายน

08:38

67°

15:04

83°N

21:31

293°

5มิถุนายน

08:35

67°

15:01

83°N

21:28

293°

6มิถุนายน

08:32

67°

14:58

83°N

21:25

293°

7มิถุนายน

08:28

67°

14:55

83°N

21:22

293°

8มิถุนายน

08:25

67°

14:52

83°N

21:19

293°

9มิถุนายน

08:22

67°

14:49

83°N

21:16

293°

10มิถุนายน

08:19

67°

14:46

83°N

21:12

293°

11มิถุนายน

08:16

67°

14:43

83°N

21:09

293°

12มิถุนายน

08:13

67°

14:40

83°N

21:06

293°

13มิถุนายน

08:10

67°

14:37

83°N

21:03

293°

14มิถุนายน

08:07

67°

14:34

83°N

21:00

293°

15มิถุนายน

08:04

67°

14:31

83°N

20:57

293°

16มิถุนายน

08:01

67°

14:28

83°N

20:54

293°

17มิถุนายน

07:58

67°

14:24

83°N

20:51

293°

18มิถุนายน

07:55

67°

14:21

83°N

20:48

293°

19มิถุนายน

07:52

67°

14:18

83°N

20:45

293°

20มิถุนายน

07:49

67°

14:15

83°N

20:41

293°

21มิถุนายน

07:46

67°

14:12

83°N

20:38

293°

22มิถุนายน

07:43

68°

14:09

83°N

20:35

292°

23มิถุนายน

07:40

68°

14:06

84°N

20:32

292°

24มิถุนายน

07:37

68°

14:03

84°N

20:29

292°

25มิถุนายน

07:34

68°

14:00

84°N

20:26

292°

26มิถุนายน

07:31

68°

13:57

84°N

20:23

292°

27มิถุนายน

07:28

68°

13:54

84°N

20:20

292°

28มิถุนายน

07:25

68°

13:51

84°N

20:17

292°

29มิถุนายน

07:22

68°

13:48

84°N

20:14

292°

30มิถุนายน

07:19

68°

13:45

84°N

20:11

292°

 

 

การสังเกตดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดี

        การสังเกตดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีในช่วงเดือนมิถุนายน ซึ่งตำแหน่งของดวงจันทร์จะมีความแตกต่างกันไป ซึ่งในแต่ละคืนอาจเกิดปรากฏการณ์บนดาวพฤหัสบดี เช่น อุปราคาบนดาวพฤหัสบดี เกิดจากเงาของดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีเอง เมื่อผู้สังเกตดูปรากฏการณ์นี้ผ่านกล้องโทรทรรศน์จะเห็นเป็นจุดสีดำบนดาวพฤหัสบดี และในเดือนมิถุนายนนี้มีปรากกฎที่น่าสนใจบนดาวพฤหัสบดี คือ ปรากฏการณ์อุปราคาคู่ ซึ่งจะเกิดขึ้นในวันที่ 20 มิถุนายน .. 2557 นี้

 

รูปที่ 14 แสดงตำแหน่งดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีในช่วงเดือนมิถุนายน

 

การสังเกตดาวเสาร์

        การสังเกตดาวเสาร์ในเดือนมิถุนายนนี้เราสามารถสังเกตเห็นดาวเสาร์ได้ตั้งแต่ช่วงหัวค่ำ ในบริเวณกลุ่มดาวคันชั่ง โดยค่าความสว่างปรากฏของดาวเสาร์ช่วงเดือนมิถุนายนนี้อยู่ที่ระหว่าง 0.72 ถึง 0.81

 

เวลาขึ้นตก ของดาวเสาร์ในเดือนมิถุนายน .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่ เดือน

ดาวเสาร์ขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวเสาร์ตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1มิถุนายน

17:05

105°

22:50

60°S

04:40

255°

2มิถุนายน

17:01

105°

22:46

60°S

04:36

255°

3มิถุนายน

16:57

105°

22:42

60°S

04:31

255°

4มิถุนายน

16:53

105°

22:38

60°S

04:27

255°

5มิถุนายน

16:49

105°

22:34

60°S

04:23

255°

6มิถุนายน

16:44

105°

22:30

60°S

04:19

255°

7มิถุนายน

16:40

105°

22:25

60°S

04:15

255°

8มิถุนายน

16:36

105°

22:21

60°S

04:10

255°

9มิถุนายน

16:32

105°

22:17

60°S

04:06

255°

10มิถุนายน

16:28

105°

22:13

60°S

04:02

255°

11มิถุนายน

16:24

105°

22:09

60°S

03:58

255°

12มิถุนายน

16:19

105°

22:05

60°S

03:54

255°

13มิถุนายน

16:15

105°

22:00

60°S

03:50

255°

14มิถุนายน

16:11

105°

21:56

60°S

03:46

255°

15มิถุนายน

16:07

105°

21:52

60°S

03:41

255°

16มิถุนายน

16:03

105°

21:48

60°S

03:37

255°

17มิถุนายน

15:59

105°

21:44

60°S

03:33

255°

18มิถุนายน

15:54

105°

21:40

60°S

03:29

255°

19มิถุนายน

15:50

105°

21:36

60°S

03:25

255°

20มิถุนายน

15:46

105°

21:31

60°S

03:21

255°

21มิถุนายน

15:42

105°

21:27

60°S

03:17

255°

22มิถุนายน

15:38

105°

21:23

60°S

03:13

255°

23มิถุนายน

15:34

105°

21:19

60°S

03:09

255°

24มิถุนายน

15:30

105°

21:15

60°S

03:04

255°

25มิถุนายน

15:26

105°

21:11

60°S

03:00

255°

26มิถุนายน

15:21

105°

21:07

60°S

02:56

255°

27มิถุนายน

15:17

105°

21:03

60°S

02:52

255°

28มิถุนายน

15:13

105°

20:59

60°S

02:48

255°

29มิถุนายน

15:09

105°

20:55

60°S

02:44

255°

30มิถุนายน

15:05

105°

20:51

60°S

02:40

255°

 

 

ความสุขของคนดูดาว คือ การที่ได้เฝ้ามองท้องฟ้าอันสวยงาม

 

กรกมล ศรีบุญเรือง

นักวิชาการ

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

Additional information