ท้องฟ้าในเดือนสิงหาคม

Share

ท้องฟ้าในเดือนสิงหาคม 2557

 

        สวัสดีครับสำหรับเดือนวิทยาศาสตร์แห่งชาติ ซึ่งตรงกับวันที่ 18 สิงหาคมของทุก ปีและปีนี้ก็เช่นเดียวกันหลายคนคงทราบดีถึงที่มาของวันวิทยาศาสตร์แห่งชาติแต่บางคนก็ยังอาจจะไม่ทราบ หากย้อนเวลากลับไปเมื่อ 146 ปี ที่แล้ว ในวันที่ 18 สิงหาคม .. 2411 ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทำนายการเกิดปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวงและทรงคำนวณสถานที่ที่สามารถทำการสังเกตการณ์ปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวงในครั้งนั้นได้อย่างแม่นยำ 

        จากเหตุการณ์ครั้งสำคัญในประวัติศาสตร์ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรสุริยุปราคาเต็มดวงที่พระองค์ได้ทรงคำนวณไว้ได้ถูกต้อง ทำให้ประชาชนชาวไทยและทั่วโลกได้ทราบถึงพระอัจฉริยภาพด้านวิทยาศาสตร์และดาราศาสตร์ ต่อมาในปี .. 2525 เนื่องในโอกาสฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ครบรอบ 200 ปี คณะนักวิทยาศาสตร์ไทยและสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย ได้มีมติให้วันที่ 18 สิงหาคม ของทุกๆ ปีเป็นวันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ และถวายพระราชสมัญญานามแด่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่าพระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทยและในช่วงเดือนสิงหาคมนี้กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยียังได้จัดงานมหากรรมวิทยาศาสตร์ขึ้นทุก ปี เพื่อเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สำหรับงานมหากรรมวิทยาศาสตร์ประจำปี .. 2557 นี้ได้จัดขึ้นในวันที่ 12 – 28 สิงหาคม ศูนย์ประชุมและแสดงสินค้านานาชาติเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา หรือ ศูนย์ประชุมและแสดงสินค้านานาชาติ จังหวัดเชียงใหม่ ถือเป็นโอกาสที่ชาวเหนือจะได้สัมผัสกับมหกรรมวิทยาศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศเป็นครั้งแรก สำหรับผู้ที่สนใจก็สามารถเดินทางมาชมนิทรรศการของหน่วยงานต่าง ของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้ตามวันดังกล่าว 

 

กลุ่มดาวในช่วงเดือนสิงหาคม

        สำหรับในช่วงเดือนสิงหาคมนี้ กลุ่มดาวที่น่าสนใจส่วนใหญ่อยู่ในช่วงหัวค่ำใจกลางทางช้างเผือกอันตระการตาซึ่งยังคงลอยเด่นอยู่เหนือท้องฟ้าไปจนถึงเกือบรุ่งเช้าทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ และยังมีกลุ่มดาวที่สามารถมองเห็นได้เด่นชัดที่คอยพัดเปลี่ยนขึ้นและตกภายในเดือนสิงหาคมนี้ โดยในช่วงค่ำกลุ่มดาวที่ลอยเด่นอยู่เหนือท้องฟ้าทางด้านทิศตะวันออกคือสามเหลี่ยมฤดูร้อนในเวลาเดียวกันอีกสามเหลี่ยมหนึ่งที่เห็นได้เด่นชัดไม่แพ้กันปรากฏอยู่ประมาณเหนือศีรษะก็คือสามเหลี่ยมฤดูใบไม้ผลิและในช่วงเกือบรุ่งเช้าสามเหลี่ยมฤดูหนาวก็กลับมาปรากฏให้เห็นกันอีกครั้ง ในช่วงเช้ามืดและยังสามารถสังเกตเห็นดาวเคราะห์อีก 3 ดวง ลอยเด่นอยู่ระหว่างกลุ่มดาวคนคู่กับกลุ่มดาวปู คือ ดาวพุธ ดาวอังคาร และดาวพฤหัสบดี

        สามเหลี่ยมฤดูร้อนสามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า โดยมุมทั้งสามของสามเหลี่ยมมีดาวฤกษ์ที่มีความโดดเด่นประจำอยู่ตามมุมต่าง ซึ่งผู้สังเกตการณ์จะมองเห็นดาวฤกษ์ทั้งสามดวงเรียงตัวกันเป็นรูปสามเหลี่ยม ซึ่งประกอบด้วยดาวเวก้าเป็นดาวที่สว่างที่สุดในสามเหลี่ยมฤดูร้อนและเป็นดาวที่สว่างเป็นลำดับที่ 5 ในท้องฟ้าในเวลากลางคืน ผู้สังเกตทางซีกฟ้าเหนือสามารถมองเห็นได้ง่าย รองลงมาคือดาวอัลแทร์ มีลำดับความสว่างอยู่ที่ 12 และสุดท้ายดาวเดเนปมีลำดับความสว่างอยู่ที่ 19 ดาวเวก้าส่องแสงเกือบเป็นสองเท่าของดาวอัลแทร์ และสี่เท่าของดาวเดเนป

 

รูปที่ 1 ท้องฟ้าในเดือนสิงหาคมเวลา 20:00 .

 

        กลุ่มดาวที่เราสามารถมองเห็นได้ในช่วงหัวค่ำในเดือนสิงหาคมนี้ เริ่มจากทางทิศตะวันออก กลุ่มดาวมกร กลุ่มดาวปลาโลมา กลุ่มนกอินทรี กลุ่มดาวที่เราสามารถสังเกตเห็นตั้งแต่ขอบฟ้าไปจนถึงจุดเหนือศีรษะประกอบด้วย กลุ่มดาวคนแบกงู กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส กลุ่มดาวมงกุฎเหนือ กลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ กลุ่มดาวคันชั่ง ส่วนทางทิศตะวันตกจะมี กลุ่มดาวหญิงสาว กลุ่มคนเลี้ยงสัตว์ กลุ่มดาวสิงโต กลุ่มดาวสิงโตเล็ก กลุ่มดาวผมเบเรนิซ และกลุ่มดาวนกกา และกลุ่มดาวถ้วย ทางทิศเหนือมีกลุ่มดาวหมีใหญ่ กลุ่มดาวหมีเล็ก กลุ่มดาวมังกร และกลุ่มดาวเซฟีอัส ทางทิศใต้มีกลุ่มดาวแมงป่อง กลุ่มดาวคนยิงธนู กลุ่มดาวเซนเทารัส กลุ่มดาวมงกุฎใต้ กลุ่มดาวสุนัขป่า กลุ่มดาวสามเหลี่ยมทางใต้  

เรื่องเล่ากลุ่มดาว

กลุ่มดาวนกอินทรี (Aquila)

        กลุ่มดาวนกอินทรีเป็นที่อยู่ทางซีกท้องฟ้าเหนือและมีความโดดเด่นและสามารถสังเกตเห็นได้ง่าย เนื่องจากมีดาวฤกษ์ที่มีความสว่างอยู่ภายในกลุ่มดาวนี้

 

รูปที่ 2 แสดงตำแหน่งดาวฤกษ์ภายในกลุ่มดาวนกอินทรี

 

ตารางที่ 1 แสดงชื่อดาวและรายละเอียดของดาวที่สำคัญในกลุ่มดาวนกอินทรี

ชื่อดาว

  ค่าความสว่าง  

ปรากฏ

  ค่าความสว่าง  

สัมบูรณ์

ชื่อเฉพาะ

ชื่ออ่านภาษาไทย

  ชื่อสามัญ  

Altair

ดาวอัลแทร์

αAql

0.76

2.20

Tarazed

ทาราซาด

γAql

2.72

−3.03

Denebokab Australis  

เดเนโบแคบ ออสทราลิส  

ζAql

2.99

0.96

Tseen Foo

ทซีน ฟู

θAql

3.24

−1.48

Denebokab

เดเนโบแคบ

δAql

3.36

2.43

Al Thalimain

อัล ธาลิเมียน

λAql

3.43

0.51

Alshain

อัลเชียน

βAql

3.71

3.03

Denebokab Borealis

เดเนโบแคบ โบเรียริส

εAql

4.02

0.65

 

        ดาวสว่างที่เรารู้จักกันในกลุ่มดาวนี้คือ ดาวอัลแตร์ (Altair) ในกลุ่มดาวนกอินทรีย์ ดาวนู อคิวลา (Aquilae) เป็นดาวแปรแสงคาบสั้น ซึ่งมีอันดับความสว่างระหว่าง 3.6 – 4.7 โดยคาบการแปรแสงประมาณ 7.166 วัน กลุ่มดาวเซฟิอัส (Cepheus) เดลต้า เซไฟ (Cephei) ซึ่งมีความสว่างระหว่าง 3.5 – 4.4 โดยคาบการแปรแสงประมาณ 5.366 วัน กลุ่มดาวแกะ (Aries) กลุ่มดาวแกะ เป็นหนึ่งในกลุ่มดาวจักราศี ซึ่งบริเวณหางแกะมีวัตถุที่น่าสนใจ คือ ดาวคู่ (41 Arietis)

 

การเชื่อมดวงดาวแต่ละดวงด้วยการลากเส้นสามารถเพิ่มเรื่องราวให้มีเสน่ห์น่าหลงใหล

        ส่วนใหญ่แล้วกลุ่มดาวที่อยู่ในหนังสือดาราศาสตร์เราจะดูไม่ค่อยออกว่ามันเป็นกลุ่มดาวนั้น มันมองยังไงถึงจะเห็นเหมือนหนังสือ มีแค่ไม่กี่กลุ่มเท่านั้นที่จะมองไปแล้วเห็นเหมือนกับที่ในหนังสือบอกไว้ได้ กลุ่มดาวนกอินทรีย์ถือเป็นกลุ่มดาวที่มีชื่อเสีย เรื่องเล่า อันดับต้น ที่มีผู้คนรู้จักกันทุกส่วนของโลก ทุกอารยะธรรม แต่จริง แล้วมีเพียงแค่ส่วนเดียวของนกอินทรีย์เท่านั้นที่มีความโดดเด่นเป็นพิเศษ จากรูปกลุ่มดาวด้านบนมีการเชื่อมต่อกันได้อย่างน่าสนใจ หากเราตั้งใจที่จะหากลุ่มดาวกลุ่มนี้บนท้องฟ้า ก็ไม่ใช่เรื่องยากเลยที่จะหามันเจอ (สามารถทดลองด้วยตัวเองในบ้าน โดยใช้แผนที่ดาวแบบไม่มีชื่อกลุ่มดาวหรือการลากเส้นบอกเป็นแนวทางให้เลย ในหน้า 59) แต่ว่ามันไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะลากเส้นเชื่อมกันระหว่าดาวทาราซาด ดาวอัลแทร์ และ และดาวอัลเชียล ได้ในแผนที่ดาวอันนี้ นอกจากว่าเราจะไปอยู่ในชุมชน มีแสงไฟรบกวนบ้าง จะทำให้สามารถสังเกตเห็นได้ง่ายขึ้นเนื่องจากว่า แสงไฟจะไปรบกวนดาวดวงที่มีความสว่างน้อยให้หายไป เหลือให้เห็นเพียงแค่ดาวดวงที่ส่องสว่างเท่านั้น ในที่นี้ดาวอัลเชียลจะสังเกตได้ยากที่สุดจากดาวทั้งสามดวงนี้ เนื่องจากมีความสว่างไม่มากเท่าไร แต่ว่าดาวทาราซาดกับดาวอัลแทร์จะส่องสว่างอยู่คู่กันบนท้องฟ้าทำให้เราหาดาวอัลเชียลได้ง่ายขึ้น เนื่องจากว่าบนท้องฟ้ามีดาวสว่างที่อยู่ใกล้กันในลักษณะนี้เพียงไม่กี่คู่เท่านั้น

        ชื่อของดวงดาวสามารถเล่าเรื่องราวที่น่าสนใจมากมาย ชื่อดาวสมัยใหม่ส่วนใหญ่แล้วจะได้มาจากปโตเลมี นักดาราศาสตร์เก่าแก่ของชาวกรีก ในช่วงปี .. 750 ถึง 1200 และถูกถ่ายทอดต่อมาจนถึงยุคอักษรโรมันโดยมีการแผลงคำไปเรื่อย แต่ถ้าย้อนกลับไปยุคก่อนอิสลาม รากศัพท์ภาษาอาหรับของดาวทาราซาด ดาวอัลแทร์ และดาวอัลเชียล นานขนาดที่ว่าตั้งแต่ก่อนที่ชาวอาหรับจะเรียนรู้เกี่ยวกับดาราศาสตร์ จริง แล้วรากศัพท์คำว่า อัล-แทร์ แปลว่า นกอินทรีที่กำลังบิน ซึ่งมีความหมายตรงกันกับดาวอีกสองดวง ฝั่งตรงข้ามกับทางช้างเผือก ดาวเวก้าจับกลุ่มสามดวงกับดาวรอบข้างโดยดาวเวก้ามีความสว่างมากกว่าดาวอีกสองดวงที่เหลือ แทนที่จะเกาะกลุ่มกันเป็นเส้นตรงเหมือนกับดาวอัลแทร์ แต่กลับเป็นการจับกลุ่มกันแบบสามเหลี่ยม คล้ายกับนกอินทรีย์กำลังยกปีขึ้นได้ครึ่งทาง (เป็นรูปตัววี) และถูกเรียกว่า อัล-นัศรฺ อัล-วากิ แปลว่าอินทรีถลาลงอีกศตวรรษต่อมา อัล-นัศรฺ ก็ถูกยกเลิกแล้ว อัล-แทร์และอัล-วากิ ก็ถูกเปลี่ยนให้เป็น อัลแทร์กับเวก้า ตามลำดับ

        ดาวทั้งสองดวงนี้มีความสัมพันธ์กับความเชื่อประเพณีของชาวจีนด้วย โดยเรื่องเล่าเหล่านี้เป็นที่นิยมมากจนกระทั่งถูกเผยแพร่ออกไปยังประเทศข้างเคียงอย่างญี่ปุ่น เกาหลี และประเทศอื่น อีกมากมายนับไม่ถ้วน โดยมีเนื้อเรื่องคร่าว ดังนี้  คนเลี้ยงวัวที่ชื่อว่าอัลแทร์ กับเวก้า เจ้าหญิงแห่งสรวงสวรรค์ ทั้งคู่ได้ตกหลุมรักซึ่งกันและกัน แต่ทว่าความรักของเขาทั้งสองมีอุปสรรค์ที่ยิ่งใหญ่เนื่องจากกษัตริย์แห่งสรวงสวรรค์จับพวกเขาทั้งคู่ไปอยู่อีกฝั่งนึงของทางช้างเผือก

        อัลแทร์และดาวอื่น ข้างเคียงถูกจับรวมให้เป็นภาพของนกอินทรีในสมัยเมโสโปเตเมีย เมื่อสามพันกว่าปีที่ผ่านมาการจินตนาการว่าเป็นนกอินทรีกำลังบินและกำลังกางปีกถลาลงของชาวอาหรับนั้นได้รับอิทธิพลมาจากยุคนี้เช่นเดียวกัน แต่กลุ่มดาวอื่น ที่อยู่รอบ กลุ่มดาวนี้มีทั้งถูกตั้งชื่อจากที่มาเดียวกันและมาจากคนละแหล่งที่มาด้วย ซึ่งเราไม่รู้ว่ามันมีที่มายังไงหรือเก่าแก่แค่ไหน

        อาจจะดูเหมือนว่าบังเอิญเกินไปที่ชาวกรีกได้สืบทอดการดูดาวมาจากยุคเมโสโปเตเมีย แต่คำว่า Eagle ของยุคเมโสโปเตเมียกลายมาเป็น Aetos ในยุคกรีก ซึ่งต่อมาได้แปลงเป็นภาษาลาตินและกลายมาเป็นชื่อกลุ่มดาวนกอินทรีที่เรารู้จักดีในที่สุด

        ทาราซาดและอัลเชียลที่จริงแล้วมีต้นกำเนิดมาจากวัฒนธรรมที่ต่างกัน ในศตวรรษที่ 10 อัล-ซูฟี นักดาราศาสตร์ผู้รวบรวมชื่อดาวทุกดวงที่มีอยู่ในอาระเบีย ได้ตั้งข้อสังเกตว่าทุกคนมีการเรียกดาวทั้งสามดวงในกลุ่มดาวนกอินทรีว่า อัล-มิซาน ซึ่งหมายถึงความสมดุลความหมายนี้น่าจะเป็นตัวแทนของกลุ่มดาวคันชั่งมากกว่าแต่ก็สื่อถึงกลุ่มดาวนี้ได้ดีเช่นกัน หากให้อัลแทร์เป็นจุดหมุนก็จะแบ่งดาวอีกสองดวงออกไปอย่างสมดุล เหมือนกับมีผู้ใหญ่กับเด็กกำลังเล่นกระดานหกกันอยู่ เนื่องจากว่า ทาราซาดมีความสว่างมากกว่าและอยู่ใกล้จุดหมุนมากกว่าอัลเชียลด้วย ในภาษาเปอร์เซียเรียกความสมดุลว่าชาฮินไน ทาราซูในปี .. 1814 นักดาราศาสตร์ชาวอิตาลี จูเซปเป ปีอัซซี ได้กระตือรือร้นที่จะหาชื่อดาว

        เรื่องราวที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของทาราซาด อัลแทร์ และอัลเชียล เกิดขึ้นในยุคลางของอินเดียที่ซึ่งสามทั้งสามดวงนี้จับกลุ่มรวมกันสื่อความหมายเป็นนัยทางโหราศาสตร์ชราวานะซึ่งเป็นการสักการะบูชาแก่พระวิษณุ (พระวิษณุเป็นเป็นหนึ่งในสามมหาเทพ มีหน้าที่ดูแลทั้งสามโลกให้อยู่ในความเรียบร้อยและสมดุลตามความเชื่อของชาวฮินดู โดยมีเทพเจ้าอีกสององค์คือพระพรหม มีหน้าที่สร้างและลิขิตสรรพสิ่งทั้งปวงในทั้งสามโลก และพระศิวะ มีหน้าที่ทำลายสิ่งที่ไม่ดีทั้งหลายทั้งปวงในโลกทั้งสาม) สอดคล้องกับบันทึกของผู้เชี่ยวชาญที่ระบุไว้ในฤคเวทคัมภีร์เล่มแรกในวรรณคดีพระเวท ระบุไว้ว่าสัญลักษณ์ของซราวานะเป็นรอยเท้าทั้งสามของพระวิษณุ ซึ่งเป็นการก้าวเท้าที่กว้างใหญ่ไพศาลมาก

        สามก้าวย่างของเทพเจ้าช่างสง่างาม การก้าวของพระวิษณุมีอำนาจที่จะทำให้โลกกลายเป็นที่พักพิงของปวงชน ประชาชนนอบน้อมพระองค์และเชื่อมั่นว่าจะปลอดภัย การมีอยู่ของพระวิษณุทำให้ปวงชนมีพักอาศัยอันกว้างใหญ่ไพศาล

        ในคัมภีร์ยังได้กล่าวอีกว่าพระวิษณุจะคอยปกป้องส่วนแรกคือโลก ส่วนที่สองคือสวรรค์ และส่วนสุดท้ายเป็นดินแดนที่ยังไม่มีใครมองเห็น ดินแดนแห่งทวยเทพและวิญญาณ บางทีเหตุผลที่ทำให้ดาวดวงกลางสว่างมากที่สุดอาจเป็นเพราะก้าวที่สองของพระวิษณุก็เป็นได้

        ฉะนั้นถ้ามีโอกาสได้ดูท้องฟ้าในช่วงต้นของฤดูใบไม้ร่วง พยายามมองหาดาวอัลแทร์กับดาวรอบข้างแล้วลองจินตนาการดูว่าดาวทั้งสามดวงนี้จะเหมือนนกอินทรี คันชั่ง คนเลี้ยงวัว รอยท้าวของพระวิษณุหรือจะเหมือนอะไรกันแน่

ปรากฏการณ์ที่น่าสนใจ

วันที่

เวลา (น.)

ปรากฏการณ์ที่น่าสนใจ

2สิงหาคม

 

- ดาวเคราะห์ชุมนุม (ดาวพุธกับดาวพฤหัสบดีอยู่ห่าง 0.96องศา)

 

 

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวสไปกา 1.96 องศา

3สิงหาคม

 

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 1.45 องศา

4สิงหาคม

 

- จันทร์กึ่งแรก

 

 

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 0.55 องศา

6สิงหาคม

 

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวแอนทาเรส 9.41 องศา

 

 

- ดาวเคราะห์เคียงดาวชุมนุม (ดาวศุกร์กับดาวพอลลักซ์อยู่ห่าง 6.60องศา)

7สิงหาคม

 

- ดาวเคราะห์เคียงดาวชุมนุม (ดาวศุกร์กับดาวพอลลักซ์อยู่ห่าง 6.40องศา)

9สิงหาคม

 

- ดาวพุธอยู่ที่ตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอก (Superior Conjunction)

10สิงหาคม

 

- จันทร์เพ็ญ

11สิงหาคม

 

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกสุด (ระยะทาง 356,922 กิโลเมตร)

12สิงหาคม

ตลอดคืน

- ฝนดาวตกเพอร์เซนิดส์ (Perseids) อัตราการตก 75 ดวงต่อชั่วโมง

17สิงหาคม

 

- จันทร์กึ่งหลัง

18สิงหาคม

05:20

- ดาวเคราะห์ชุมนุม (ดาวศุกร์กับดาวพฤหัสบดีอยู่ห่าง 0.2องศา) ในกลุ่มดาวคันชั่ง

 

05:14

- ดาวเคราะห์ชุมนุม (ดาวอังคารกับดาวเสาร์อยู่ห่าง 5.28องศา) อยู่ใน M44 กลุ่มดาวปู

19สิงหาคม

05:20

- ดาวเคราะห์ชุมนุม (ดาวศุกร์กับดาวพฤหัสบดีอยู่ห่าง 0.70องศา) ในกลุ่มดาวคันชั่ง

 

01:27

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอัลดีบาแรน 1.38 องศา

24สิงหาคม

 

- ดวงจันทร์อยู่ไกลโลกสุด (ระยะทาง 406,532 กิโลเมตร)

 

06:00

- ดาวเคราะห์ชุมนุม (ดาวศุกร์กับดาวพฤหัสบดีอยู่ห่าง 5.5องศา) ในกลุ่มดาวปู

25สิงหาคม

 

- จันทร์ดับ

27สิงหาคม

20:05

- ดาวเคราะห์ชุมนุม (ดาวอังคารกับดาวเสาร์อยู่ห่าง 3.58องศา) ในกลุ่มดาวคันชั่ง

 

 

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธ 4.56 องศา

29สิงหาคม

19:00

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวสไปกา 5.01 องศา

31สิงหาคม

19:34

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 7.50 องศา

 

19:34

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 3.73 องศา

 

รูปที่ 3 จำลองปรากฏการณ์ดาวเคราะห์ชุมนุมระหว่างวันที่ 2 - 6 สิงหาคม

 

รูปที่ 4 จำลองปรากฏการณ์ดาวเคียงเดือนในวันที่ 24 สิงหาคม ดาวศุกร์กับดาวพฤหัสบดีอยู่ห่าง 5.5 องศา ในกลุ่มดาวปู

 

รูปที่ 5 ปรากฏการณ์ดาวเคียงเดือนในวันที่ 31 สิงหาคม เวลา 19:34 . ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์และดาวอังคาร 3.73 องศา และ 7.50 องศา ตามลำดับ

 

ปรากฏการณ์ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์

        ปรากฏการณ์ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ ซึ่งจะเกิดขึ้นในช่วงคืนวันที่ 12 สิงหาคม ไปจนถึงเช้ามืดของวันที่ 13 สิงหาคม

 

ข้อมูลทั่วไปของฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์

เกิดจากเศษซากของ        ดาวหางสวิฟต์-ทัตเทิล (109P/Swift-Tuttle)

ศูนย์กลางการกระจาย     กลุ่มดาวเพอร์เซอัส
ช่วงเวลาการเกิด             17 กรกฎาคม – 24 สิงหาคม
ช่วงเวลาที่เกิดมากที่สุด    12 – 13 สิงหาคม 
จำนวนดาวฝนดาว  ช่วงเวลาที่เกิดมากที่สุด :   ประมาณ 100 ดวงต่อชั่วโมง

ความเร็วของดาวตก      59 กิโลเมตรต่อวินาที

 

การสังเกตการณ์ปรากฏการณ์ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์

        ในการสังเกตการณ์ปรากฏการณ์ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์โดยศูนย์กลางการกระจายของปรากฏการณ์ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ อยู่ระหว่างดาวอีต้า เพอร์เซอาย (Eta Persei) ดาวไค เพอร์เซอาย (Chi Persei) และดาวแกมมา เพอร์เซอาย (Gamma Persei) ในกลุ่มดาวเพอร์เซอัส โดยจะขึ้นจากขอบฟ้าด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และจะเห็นปรากฏการณ์ฝนดาวตกได้ในช่วงวันที่ 17 กรกฎาคม – 24 สิงหาคม ของทุกปี ซึ่งปริมาณการเกิดโดยเฉลี่ยประมาณ 100 ดวงต่อชั่วโมง ในการสังเกตการณ์ปรากฏการณ์ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ ลักษณะของเส้นฝนดาวตกจะเห็นเป็นลำยาว

 

รูปที่ 6 ภาพแสดงบริเวณศูนย์กลางการกระจายของฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ ในกลุ่มดาวเพอร์เซอัส 

 

รูปที่ 7 แสดงภาพถ่ายของฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์

ภาพถ่ายโดย Alex Tudorica, Romanian Society for Meteors and Astronomy

ดาวเคราะห์ในเดือนสิงหาคม 2557

        ในช่วงเดือนสิงหาคมนี้เราสามารถสังเกตเห็นดาวเคราะห์ ได้ทั้งหมด 5 ดวง คือ ดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ ซึ่งทั้ง 5 ดวง โดยดาวพุธ ดาวศุกร์ และดาวพฤหัสบดีสามารถสังเกตเห็นได้ในช่วงเช้ามืดก่อนดวงอาทิตย์จะโผล่พ้นจากขอบฟ้า ส่วนดาวดาวอังคาร และดาวเสาร์ สามารถสังเกตเห็นได้ตั้งแต่ช่วงหัวค่ำ

 

รูปที่ 12 แสดงลักษณะปรากฏของดาวเคราะห์ในช่วงเดือนสิงหาคม

 

การสังเกตดาวพุธ

        การสังเกตการณ์ดาวพุธในช่วงเดือนสิงหาคม เราสามารถสังเกตเห็นดาวพุธอยู่ระหว่างกลุ่มดาวคนคู่กับกลุ่มดาวปู ซึ่งสามารถสังเกตเห็นดาวพุธได้ในช่วงต้นเดือนจากทางทิศตะวันออก และในช่วงประมาณกลางเดือนจะเริ่มสังเกตเห็นดาวพุธอีกครั้งหนึ่งในช่วงหัวค่ำทางทิศตะวันตกจนถึงสิ้นเดือน สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวพุธในช่วงเดือนสิงหาคมนี้อยู่ที่ประมาณ -1.16 ถึง 3.40 

 

เวลาขึ้นตก ของดาวพุธในเดือนสิงหาคม .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13 45.0 เหนือ ลองจิจูด 100 31.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดาวพุธขึ้น

ผ่านเส้นเมอริเดียน

ดาวพุธตก

วันที่ เดือน

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1สิงหาคม

05:29

68°

11:57

84N

18:25

292°

2สิงหาคม

05:35

68°

12:02

84N

18:29

292°

3สิงหาคม

05:40

69°

12:07

85N

18:33

291°

4สิงหาคม

05:45

69°

12:11

85N

18:37

291°

5สิงหาคม

05:50

69°

12:16

85N

18:42

290°

6สิงหาคม

05:56

70°

12:21

86N

18:46

290°

7สิงหาคม

06:01

70°

12:25

86N

18:49

289°

8สิงหาคม

06:06

71°

12:30

87N

18:53

289°

9สิงหาคม

06:11

72°

12:34

88N

18:57

288°

10สิงหาคม

06:16

72°

12:38

88N

19:00

287°

11สิงหาคม

06:21

73°

12:42

89N

19:03

287°

12สิงหาคม

06:26

74°

12:46

90N

19:06

286°

13สิงหาคม

06:30

74°

12:50

90S

19:09

285°

14สิงหาคม

06:35

75°

12:54

89S

19:12

285°

15สิงหาคม

06:39

76°

12:57

88S

19:15

284°

16สิงหาคม

06:43

77

13:00

88S

19:17

283

17สิงหาคม

06:47

77

13:04

87S

19:20

282

18สิงหาคม

06:51

78

13:07

86S

19:22

281

19สิงหาคม

06:55

79

13:10

85S

19:24

281

20สิงหาคม

06:59

80

13:12

85S

19:26

280

21สิงหาคม

07:02

80

13:15

84S

19:28

279

22สิงหาคม

07:06

81

13:18

83S

19:29

278

23สิงหาคม

07:09

82

13:20

82S

19:31

278

24สิงหาคม

07:12

83

13:22

82S

19:32

277

25สิงหาคม

07:15

84

13:25

81S

19:34

276

26สิงหาคม

07:18

84

13:27

80S

19:35

275

27สิงหาคม

07:21

85

13:29

79S

19:36

274

28สิงหาคม

07:24

86

13:31

79S

19:37

274

29สิงหาคม

07:26

87

13:32

78S

19:38

273

30สิงหาคม

07:29

87

13:34

77S

19:39

272

31สิงหาคม

07:31

88

13:36

76S

19:40

271

 
 

การสังเกตดาวศุกร์

        ในช่วงตลอดทั้งเดือนสิงหาคมดาวเคราะห์ที่มีความสว่างมากที่สุดคือดาวศุกร์ และการสังเกตดาวศุกร์ในเดือนสิงหาคมเรายังสามารถสังเกตเห็นดาวศุกร์ได้ในช่วงเช้ามืดตลอดทั้งเดือน ซึ่งดาวศุกร์จะเริ่มขึ้นจากขอบฟ้าทิศตะวันออก สำหรับตำแหน่งบนท้องฟ้าของดาวศุกร์เมื่อเทียบกับกลุ่มดาวบนท้องฟ้าในช่วงเดือนสิงหาคมดาวศุกร์จะปรากฏอยู่ในบริเวณกลุ่มดาวคนคู่ และช่วงเวลาดังกล่าวดาวศุกร์จะมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ระหว่าง – 2.74 ถึง – -1.43

 

เวลาขึ้นตก ของดาวศุกร์ในเดือนสิงหาคม .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดาวศุกร์ขึ้น

ผ่านเส้นเมอริเดียน

ดาวศุกร์ตก

วันที่ เดือน

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1สิงหาคม

04:28

67°

10:56

83°N

17:25

293°

2สิงหาคม

04:30

67°

10:58

83°N

17:26

293°

3สิงหาคม

04:31

67°

10:59

83°N

17:27

293°

4สิงหาคม

04:33

67°

11:00

83°N

17:28

293°

5สิงหาคม

04:34

67°

11:02

83°N

17:29

293°

6สิงหาคม

04:35

67°

11:03

83°N

17:30

293°

7สิงหาคม

04:37

67°

11:04

83°N

17:31

292°

8สิงหาคม

04:38

68°

11:05

84°N

17:32

292°

9สิงหาคม

04:40

68°

11:07

84°N

17:33

292°

10สิงหาคม

04:41

68°

11:08

84°N

17:34

292°

11สิงหาคม

04:43

68°

11:09

84°N

17:35

292°

12สิงหาคม

04:44

68°

11:10

84°N

17:36

291°

13สิงหาคม

04:46

69°

11:11

85°N

17:37

291°

14สิงหาคม

04:47

69°

11:13

85°N

17:38

291°

15สิงหาคม

04:49

69°

11:14

85°N

17:39

291°

16สิงหาคม

04:50

69°

11:15

85°N

17:40

290°

17สิงหาคม

04:52

70°

11:16

86°N

17:40

290°

18สิงหาคม

04:53

70°

11:17

86°N

17:41

290°

19สิงหาคม

04:54

70°

11:18

86°N

17:42

290°

20สิงหาคม

04:56

71°

11:19

86°N

17:43

289°

21สิงหาคม

04:57

71°

11:20

87°N

17:43

289°

22สิงหาคม

04:59

71°

11:21

87°N

17:44

289°

23สิงหาคม

05:00

72°

11:23

87°N

17:45

288°

24สิงหาคม

05:02

72°

11:24

88°N

17:45

288°

25สิงหาคม

05:03

72°

11:25

88°N

17:46

288°

26สิงหาคม

05:04

73°

11:26

88°N

17:47

287°

27สิงหาคม

05:06

73°

11:27

89°N

17:47

287°

28สิงหาคม

05:07

73°

11:28

89°N

17:48

287°

29สิงหาคม

05:09

74°

11:28

89°N

17:48

286°

30สิงหาคม

05:10

74°

11:29

90°N

17:49

286°

31สิงหาคม

05:11

74°

11:30

90°S

17:49

285°

 
 

การสังเกตดาวอังคาร

        ในเดือนสิงหาคมนี้ดาวอังคารยังเป็นดาวเคราะห์ที่น่าจะได้รับความสนใจอีกดวงหนึ่ง โดยตำแหน่งปรากฏของดาวอังคารจะปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว โดยเราสามารถสังเกตเห็นดาวอังคารปรากฏอยู่เกือบบริเวณกลางท้องฟ้าได้ตั้งแต่ช่วงเวลาหัวค่ำไปจนดาวอังคารตกลับขอบฟ้าในเวลาประมาณ 4 ทุ่ม ซึ่งมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ระหว่าง 0.86 ถึง 1.02

 

เวลาขึ้นตก ของดาวอังคารในเดือนสิงหาคม .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดาวอังคารขึ้น

ผ่านเส้นเมอริเดียน

ดาวอังคารตก

วันที่ เดือน

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1สิงหาคม

12:00

104°

17:47

61S

23:34

256°

2สิงหาคม

11:59

104°

17:45

61S

23:32

256°

3สิงหาคม

11:57

104°

17:44

61S

23:30

256°

4สิงหาคม

11:55

105°

17:42

61S

23:28

255°

5สิงหาคม

11:54

105°

17:40

61S

23:26

255°

6สิงหาคม

11:52

105°

17:38

60S

23:24

255°

7สิงหาคม

11:51

105°

17:37

60S

23:22

255°

8สิงหาคม

11:49

105°

17:35

60S

23:20

255°

9สิงหาคม

11:48

106°

17:33

60S

23:18

254°

10สิงหาคม

11:46

106°

17:31

60S

23:16

254°

11สิงหาคม

11:45

106°

17:30

59S

23:15

254°

12สิงหาคม

11:43

106°

17:28

59S

23:13

254°

13สิงหาคม

11:42

106°

17:26

59S

23:11

254°

14สิงหาคม

11:41

107°

17:25

59S

23:09

253°

15สิงหาคม

11:39

107°

17:23

59S

23:07

253°

16สิงหาคม

11:38

107

17:22

58S

23:05

253

17สิงหาคม

11:36

107

17:20

58S

23:03

253

18สิงหาคม

11:35

107

17:18

58S

23:02

253

19สิงหาคม

11:34

108

17:17

58S

23:00

252

20สิงหาคม

11:32

108

17:15

58S

22:58

252

21สิงหาคม

11:31

108

17:14

57S

22:56

252

22สิงหาคม

11:30

108

17:12

57S

22:55

252

23สิงหาคม

11:29

108

17:11

57S

22:53

252

24สิงหาคม

11:27

109

17:09

57S

22:51

251

25สิงหาคม

11:26

109

17:08

57S

22:50

251

26สิงหาคม

11:25

109

17:06

57S

22:48

251

27สิงหาคม

11:24

109

17:05

56S

22:46

251

28สิงหาคม

11:22

109

17:04

56S

22:45

251

29สิงหาคม

11:21

109

17:02

56S

22:43

250

30สิงหาคม

11:20

110

17:01

56S

22:42

250

31สิงหาคม

11:19

110

17:00

56S

22:40

250

 
 

การสังเกตดาวพฤหัสบดี

        การสังเกตดาวพฤหัสบดีในเดือนสิงหาคม ในช่วงต้นเดือนยังไม่สามารถสังเกตเห็นดาวพฤหัสบดีได้เนื่องจากดาวพฤหัสบดียังอยู่ใกล้กับดวงอาทิตย์มาก สำหรับช่วงที่จะเริ่มสังเกตเห็นดาวพฤหัสบดีได้อีกครั้งจะเป็นกลางเดือนด้วยดาวพฤหัสบดีจะปรากฏอยู่ใกล้ขอบฟ้าทางทิศตะวันออกในช่วงเช้ามืด สำหรับตำแหน่งบนท้องฟ้าของดาวพฤหัสบดีเมื่อเทียบกับกลุ่มดาวบนท้องฟ้าในช่วงเดือนสิงหาคมดาวพฤหัสบดีจะปรากฏอยู่ในบริเวณกลุ่มดาวปู สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวพฤหัสบดีช่วงเดือนสิงหาคมนี้อยู่ที่ระหว่าง – 0.36 ถึง -0.88

 

เวลาขึ้นตก ของดาวพฤหัสบดีในเดือนสิงหาคม .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดาวพฤหัสบดีขึ้น

ผ่านเส้นเมอริเดียน

ดาวพฤหัสบดีตก

วันที่ เดือน

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1สิงหาคม

05:45

69°

12:09

85°N

18:32

291°

2สิงหาคม

05:42

69°

12:06

85°N

18:29

291°

3สิงหาคม

05:39

69°

12:03

85°N

18:26

291°

4สิงหาคม

05:36

69°

12:00

85°N

18:23

290°

5สิงหาคม

05:33

70°

11:57

85°N

18:20

290°

6สิงหาคม

05:30

70°

11:54

85°N

18:17

290°

7สิงหาคม

05:27

70°

11:51

86°N

18:14

290°

8สิงหาคม

05:24

70°

11:48

86°N

18:11

290°

9สิงหาคม

05:21

70°

11:44

86°N

18:08

290°

10สิงหาคม

05:18

70°

11:41

86°N

18:05

290°

11สิงหาคม

05:15

70°

11:38

86°N

18:02

290°

12สิงหาคม

05:12

70°

11:35

86°N

17:58

290°

13สิงหาคม

05:09

70°

11:32

86°N

17:55

290°

14สิงหาคม

05:06

70°

11:29

86°N

17:52

290°

15สิงหาคม

05:03

70°

11:26

86°N

17:49

290°

16สิงหาคม

05:00

70°

11:23

86°N

17:46

290°

17สิงหาคม

04:57

70°

11:20

86°N

17:43

290°

18สิงหาคม

04:54

70°

11:17

86°N

17:40

290°

19สิงหาคม

04:51

70°

11:14

86°N

17:37

290°

20สิงหาคม

04:48

70°

11:11

86°N

17:34

290°

21สิงหาคม

04:45

70°

11:08

86°N

17:30

290°

22สิงหาคม

04:42

70°

11:05

86°N

17:27

290°

23สิงหาคม

04:39

71°

11:02

86°N

17:24

289°

24สิงหาคม

04:36

71°

10:59

86°N

17:21

289°

25สิงหาคม

04:33

71°

10:56

86°N

17:18

289°

26สิงหาคม

04:30

71°

10:53

87°N

17:15

289°

27สิงหาคม

04:27

71°

10:50

87°N

17:12

289°

28สิงหาคม

04:24

71°

10:46

87°N

17:09

289°

29สิงหาคม

04:21

71°

10:43

87°N

17:05

289°

30สิงหาคม

04:18

71°

10:40

87°N

17:02

289°

31สิงหาคม

04:15

71°

10:37

87°N

16:59

289°

 
 

การสังเกตดาวเสาร์

        การสังเกตดาวเสาร์ในเดือนสิงหาคมนี้เราสามารถสังเกตเห็นดาวเสาร์ได้ตั้งแต่ช่วงหัวค่ำ ด้วยดาวเสาร์จะปรากฏอยู่บริเวณกลางท้องฟ้าได้ตั้งแต่ช่วงเวลาหัวค่ำไปจนดาวอังคารตกลับขอบฟ้าในเวลาประมาณ 5 ทุ่ม โดยค่าความสว่างปรากฏของดาวเสาร์ช่วงเดือนสิงหาคมนี้อยู่ที่ระหว่าง 0.94 ถึง 1.01

 

เวลาขึ้นตก ของดาวเสาร์ในเดือนสิงหาคม .. 2557

เวลา ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 1345.0 เหนือ ลองจิจูด 10031.0 ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดาวเสาร์ขึ้น

ผ่านเส้นเมอริเดียน

ดาวเสาร์ตก

วันที่ เดือน

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1สิงหาคม

12:58

105°

18:44

60°S

00:33

255°

2สิงหาคม

12:54

105°

18:40

60°S

00:29

255°

3สิงหาคม

12:51

105°

18:36

60°S

00:25

255°

4สิงหาคม

12:47

105°

18:32

60°S

00:21

255°

5สิงหาคม

12:43

105°

18:28

60°S

00:17

255°

6สิงหาคม

12:39

105°

18:24

60°S

00:14

255°

7สิงหาคม

12:35

105°

18:21

60°S

00:10

255°

8สิงหาคม

12:32

105°

18:17

60°S

00:06

255°

9สิงหาคม

12:28

105°

18:13

60°S

00:02

255°

 

 

 

 

 

23:58

255°

10สิงหาคม

12:24

105°

18:09

60°S

23:54

255°

11สิงหาคม

12:20

105°

18:05

60°S

23:51

255°

12สิงหาคม

12:16

105°

18:02

60°S

23:47

255°

13สิงหาคม

12:13

105°

17:58

60°S

23:43

255°

14สิงหาคม

12:09

105°

17:54

60°S

23:39

255°

15สิงหาคม

12:05

105°

17:50

60°S

23:35

255°

16สิงหาคม

12:01

105°

17:46

60°S

23:32

255°

17สิงหาคม

11:58

105°

17:43

60°S

23:28

255°

18สิงหาคม

11:54

105°

17:39

60°S

23:24

255°

19สิงหาคม

11:50

105°

17:35

60°S

23:20

255°

20สิงหาคม

11:46

105°

17:31

60°S

23:17

255°

21สิงหาคม

11:43

105°

17:28

60°S

23:13

255°

22สิงหาคม

11:39

105°

17:24

60°S

23:09

255°

23สิงหาคม

11:35

105°

17:20

60°S

23:05

255°

24สิงหาคม

11:31

105°

17:17

60°S

23:02

255°

25สิงหาคม

11:28

105°

17:13

60°S

22:58

255°

26สิงหาคม

11:24

105°

17:09

60°S

22:54

255°

27สิงหาคม

11:20

105°

17:05

60°S

22:50

255°

28สิงหาคม

11:17

106°

17:02

60°S

22:47

254°

29สิงหาคม

11:13

106°

16:58

60°S

22:43

254°

30สิงหาคม

11:09

106°

16:54

60°S

22:39

254°

31สิงหาคม

11:06

106°

16:51

60°S

22:35

254°

 

 

ความสุขของคนดูดาว คือ การที่ได้เฝ้ามองท้องฟ้าอันสวยงาม

 

กรกมล ศรีบุญเรือง

นักวิชาการ

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

Additional information