ท้องฟ้าในเดือนมีนาคม

Share

ท้องฟ้าในเดือนมีนาคม 2559

สวัสดีเดือนมีนาคมครับ เป็นช่วงต้นของฤดูร้อนหลายภูมิภาคก็คงเต็มไปด้วยฝุ่นและควัน โดยเฉพาะทางภาพเหนือของประเทศไทย ฝุ่นควันเหล่านี้ยังเป็นสาเหตุที่ทำให้แสงดาวจางหายไปบางส่วน ซึ่งเป็นอีกหนึ่งอุปสรรคของการดูดาวนักดูดาว ในเดือนมีนาคมมีปรากฏการณ์ที่เป็นเหตุที่สุดของปีนี้เลยก็ว่า นั้นก็คือ ปรากฏการณ์สุริยุปราคาบางส่วนที่คนไทยจะได้ในช่วงเช้าของวันที่ 9 มีนาคม และในวันที่ 14 มีนาคมยังมีอุปราคาอีกครั้งหนึ่งนั้นก็คือการบังระหว่างดวงจันทร์กับดาวดาวอัลดีบาแรน ซึ่งถ้าหากใครพลาดชมปรากฏการณ์ทั้งสองครั้งนี้คงต้องรอชมอีก 3 ปี ข้างหน้ากันเลยทีเดียว 

กลุ่มดาวในช่วงเดือนมีนาคม

        หลังจากที่ดูเหตุการณ์สำคัญ ๆ ในรอบเดือนนี้กันไปแล้วก็กลับมาดูดาวกันต่อ สำหรับกลุ่มดาวช่วงฤดูร้อน ในช่วงเดือนมีนาคมนี้จะมีกลุ่มดาวได้มาปรากฏตัวให้ชมกันบางลองมาต่อตามกันดูครับ 

 

รูปที่ 1 ภาพถ่ายกลุ่มดาวสิงโต เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2559 เวลา 21:45 น.

 

        กลุ่มดาวที่ผู้สังเกตการณ์สามารถมองเห็นได้ในช่วงหัวค่ำ กลุ่มดาวที่ปรากฏอยู่ทางทิศตะวันออก ประกอบด้วยกลุ่มดาวสิงโต กลุ่มดาวสิงโตเล็ก กลุ่มดาวแมวป่า และกลุ่มดาวงูไฮดรา ที่กำลังขึ้นจากทางทิศตะวันออก ในบริเวณกลางท้องฟ้าจะมองเห็น กลุ่มดาวปู กลุ่มดาวคนคู่ กลุ่มดาวนายพราน กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ กลุ่มดาวสุนัขเล็ก กลุ่มดาววัว กลุ่มดาวสารถี และถ้าหากลองลากเส้นสมมุติจากดาวซีเรียส ในกลุ่มดาวสุนัขใหญ่ ไปยังดาวโพรไซออนที่อยู่ในกลุ่มดาวหมาเล็ก ลากต่อไปยังดาวไรเจลที่อยู่ในกลุ่มดาวนายพราน แล้วลากต่อไปยังดาวอัลเดบาแรนในกลุ่มดาววัว และสุดท้ายลากไปที่ดาวคาเพลลาในกลุ่มดาวสารถี เราก็จะได้เป็นรูปหกเหลี่ยม ซึ่งรูปหกเหลี่ยมดังกล่าวถูกเรียกว่า “หกเหลี่ยมฤดูหนาว” ตามแผนที่ดาวด้านล่าง ส่วนทางด้านตะวันตกมี กลุ่มดาวเพอร์เซอุส กลุ่มดาวเกาะ กลุ่มดาวปลาคู่ กลุ่มดาวเซตุส กลุ่มดาวแอนโดรเมดา ทางทิศเหนือมี กลุ่มดาวค้างคาว กลุ่มดาวหมีเล็ก กลุ่มดาวยีราฟ กลุ่มดาวหมีใหญ่ที่กำลังเริ่มขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออก กลุ่มดาวกิ้งกา และทางทิศใต้มีกลุ่มดาวนกฟินิกส์ กลุ่มดาวแม่น้ำ และกลุ่มดาวใบเรือ

 

รูปที่ 2 ท้องฟ้าในเดือนมีนาคม เวลา 20:00 น.

 

 

ตารางที่ 1 เหตุการณ์ดาราศาสตร์ที่น่าสนในในเดือนมีนาคม 2559

วันที่ เดือน

เวลา (น.)

เหตุการณ์

1มีนาคม

02:39

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 3.25 องศา

2มีนาคม

06:10

- จันทร์กึ่งหลัง

 

13:32

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 3.5 องศา

7มีนาคม

17:53

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 3.4 องศา

8มีนาคม

09:00

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธ 3.2 องศา

 

17:57

- ดาวพฤหัสบดีอยู่ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (Opposition)

9มีนาคม

08:54

- จันทร์ดับ

 

08:58

- ปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวง (ประเทศไทยสามารถเห็นเป็นปรากฏการณ์สุริยุปราคาบางส่วน)

10มีนาคม

13:59

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 359,516 กิโลเมตร)

14มีนาคม

21:07

- ดวงจันทร์บังดาวอัลดีบาแรน (สามารถสังเกตการณ์ได้)

16มีนาคม

00:03

- จันทร์กึ่งแรก

20มีนาคม

11:30

- วันวสันตวิษุวัต(Vernal Equinox)

 

23:30

- ดาวศุกร์อยู่ที่จุดไกลดวงอาทิตย์ (ประมาณ 0.73 AU)

21มีนาคม

02:31

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเรกูลัส 2.5 องศา

22มีนาคม

10:01

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี 2.4 องศา

23มีนาคม

18:48

- ปรากฏการณ์จันทรุปราคาเงามัวบางส่วน

 

19:00

- จันทร์เพ็ญ

24มีนาคม

03:00

- ดาวพุธอยู่ที่ตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอก (Superior Conjunction)

25มีนาคม

12:35

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวสไปกา 4.6 องศา

 

21:09

- ดวงจันทร์อยู่ไกลโลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 406,136 กิโลเมตร)

29มีนาคม

01:46

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 3.7 องศา

 

21:36

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 3.5 องศา

31มีนาคม

22:16

- จันทร์กึ่งหลัง

 

วันที่ 9 มีนาคม 2559 สุริยุปราคาบางส่วน 

        สุริยุปราคาเต็มดวงในวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2559 นี้มีเส้นแนวคลาสเต็มดวงผ่านประเทศอินโดนีเชียและมหาสมทรแปซิฟิกเหนือเท่านั้น จุดที่สามารถมองเห็นคลาสได้นานที่สุดอยู่ในบริเวณมหาสมทรแปซิฟิกเหนือ โดยจุดดังกล่าวจะเกิดคลาสนานถึง 4 นาที 9 วินาที สำหรับผู้สังเกตที่อยู่ในประเทศไทยจะสามารถมองเห็นเป็นแค่สุริยุปราคาบางส่วนซึ่งสามารถมองเห็นได้ทุกภูมิภาคทั่วประเทศ ในแต่ละภูมิภาคจะมองเห็นคลาสการถูกบังไม่เท่ากัน โดยเปอร์เซนต์การบังจะขึ้นอยู่กับระยะทางที่ผู้สังเกตอยู่ห่างจากเส้นแนวคลาสเต็มดวงผ่าน ในประเทศไทยจุดที่สามารถมองเห็นคลาสการบังมากที่สุดอยู่ที่อำเภอเบตง จังหวัดที่ยะลา โดยผู้สังเกตที่อำเภอเบตงจะเห็นดวงจันทร์บดบังดวงอาทิตย์มากคิดเป็นร้อยละ 69.33 ของพื้นที่ดวงอาทิตย์ และในการเกิดสุริยุปราคาครั้งนี้ถือว่าเป็นโอกาสดีของผู้ที่สังเกตที่อยู่ทางภาคใต้ที่จะได้เห็นสุริยุปราคาบางส่วนที่ถูกบังมากที่สุดในประเทศไทย 

 

รูปที่ 3 แผนที่แสดงการเกิดสุริยุปราคาบางส่วนในแต่ละพื้นที่ของประเทศไทยในวันที่ 9 มีนาคม 2559

 

ตารางแสดงเวลาการเกิดสุริยุปราคาบางส่วนในประเทศไทย 9 มีนาคม 2559

จังหวัด

เวลา (น.)

%

การบัง

ดวงอาทิตย์ขึ้น

เริ่มการบัง

บังมากที่สุด

สิ้นสุดการบัง

เชียงราย

06:37

06:51

07:39

08:31

24.22

เชียงใหม่

06:37

06:49

07:37

08:30

27.05

ขอนแก่น

06:21

06:44

07:37

08:35

33.88

นครสวรรค์

06:32

06:42

07:34

08:32

35.82

อุบลราชธานี

06:21

06:46

07:38

08:35

37.90

นครราชสีมา

06:23

06:41

07:35

08:34

38.11

กรุงเทพ

06:29

06:38

07:32

08:32

41.73

ฉะเชิงเทรา

06:28

06:37

07:31

08:32

42.03

ประจวบคีรีขันธ์

06:32

06:36

07:30

08:31

47.98

เกาะสมุย

06:29

06:31

07:27

08:31

55.72

ภูเก็ต

06:36

06:36

07:25

08:28

61.56

สงขลา

06:27

06:28

07:26

08:30

64.17

นราธิวาส

06:22

06:27

07:26

08:32

67.40

เบตง

06:29

06:27

07:25

08:31

69.33

 

 

รูปที่ 4 แผนที่แสดงบริเวณที่สามารถสังเกตเห็นปรากฏการณ์สุริยุปราคาแบบต่างในวันที่ 9 มีนาคม 2559

 

ดาวเคราะห์ในเดือนมีนาคม 2559

        ดาวเคราะห์ที่สามารถสังเกตุเห็นได้ในช่วงเดือนมีนาคมนี้ ยังเป็นอีกเดือนหนึ่งที่เราสามารถมองเห็นดาวเคราะห์ทั้ง 5 ดวง ได้พร้อม ๆ กันในช่วงเช้ามืด ดาวเคราะห์บางดวงที่ขึ้นในช่วงหัวค่ำและยังสามารถมองเห็นได้ในเช้ามืดนั้นก็คือดาวพฤหัสบดี ส่วนดาวเคราะห์อีก 4 ดวงที่เหลือจะทะย่อยขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกในช่วงใกล้เช้า คือ ดาวเสาร์ ดาวอังคาร ดาวศุกร์ และดาวพุธ ตามลำดับ

 

ลักษณะปรากฏและขนาดปรากฏของดาวเคราะห์ทั้ง 5 ดวง ในช่วงเดือนมีนาคม

 

รูปที่ 5 แสดงลักษณะปรากฏและขนาดปรากฏของดาวเคราะห์ในช่วงเดือนมีนาคม

 

การสังเกตดาวพุธ

         ในเดือนมีนาคมนี้เราสังเกตการณ์สามารถสังเกตการณ์ดาวพุธได้จากทางทิศตะวันออกในช่วงเช้ามืดได้ตลอดทั้งเดือน โดยดาวพุธจะมีตำแหน่งปรากฏบนท้องฟ้าในกลุ่มดาวมกรและกำลังเคลื่อนเข้าสู่กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำในช่วงกลางเดือน สำหรับขนาดปรากฏของดาวพุธบนท้องฟ้าประมาณจะมีขนาดประมาณ 5.3 ฟิลิฟดา และมีค่าความสว่างปรากฏของดาวพุธในเดือนธันวาคมจะมีค่าระหว่าง – 0.21 ถึง -0.88 

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวพุธในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวศุกร์

        การสังเกตดาวศุกร์ในเดือนมีนาคมนี้เราสามารถสังเกตเห็นดาวศุกร์ในช่วงมืดตลอดทั้งเดือน โดยสามารถสังเกตเห็นดาวศุกร์ได้จากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกตั้งแต่เวลา 05:30 น. เป็นต้นไป โดยผู้สังเกตจะมองเห็นดาวศุกร์ปรากฏอยู่ในบริเวณในกลุ่มดาวมกรและกำลังเคลื่อนเข้าสู่กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำในช่วงกลางเดือน โดยในช่วงเดือนนี้ดาวศุกร์จะมีขนาดปรากฏเฉลี่ยบนท้องฟ้าประมาณ 11.2 ฟิลิฟดา และมีค่าสว่างปรากฏระหว่าง -3.32 ถึง -3.34 จึงสว่างมากกว่าดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ ที่ปรากฏบนท้องฟ้า 

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวศุกร์ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวอังคาร

        ในเดือนมีนาคมนี้ดาวอังคารจะเริ่มมีความโดดเด่นเพิ่มขึ้นทั้งขนาดและความสว่างของดาวอังคารจะเด่นขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากเป็นช่วงที่ดาวอังคารกำลังจะเคลื่อนมาอยู่ที่ตำแหน่งใกล้กับโลกในเดือนพฤษภาคมที่จะมาถึงนี้ โดยดาวอังคารจะมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ระหว่าง 0.45 ถึง 0.12 และมีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 8.7 ฟิลิฟดา

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวอังคารในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวพฤหัสบดี

        การสังเกตดาวพฤหัสบดีในเดือนมีนาคมนี้เราสังเกตจะสามารถสังเกตดาวพฤหัสบดีปรากฏขึ้นจากตั้งแต่เวลาหัวค่ำเป็นต้นไป โดยผู้สังเกตจะมองเห็นดาวพฤหัสบดีปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวสิงโต และมีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าที่ค่อนข้างสะดุดตามากกว่าเดือนผ่าน ๆ เนื่องการเป็นช่วงที่ดาวพฤหัสบดีอยู่ใกล้ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (Opposition) และในวันที่ 8 มีนาคม อยู่ที่ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์พอดี ในช่วงเวลาดังกล่าวดาวพฤหัสบดีจะมีขนาดปรากฏประมาณ 44.4 ฟิลิฟดา และมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ – 2.02 และยังเป็นช่วงที่เหมาะกับการสังเกตดาวพฤหัสบดีอย่างมาก ในบางครั้งผู้สังเกตอาจสามารถมองเห็นจุดดำ ๆ เล็ก ๆ บนตัวดาวพฤหัสบดีชึ่งเกิดจากเงาของดวงจันทร์ที่ทอดลงไปยังพื้นผิวของดาวพฤหัสบดีเอง ซึ่งคล้ายกับปรากฏการณ์สุริยุปราคาที่เกิดบนโลก ผู้สังเกตสามารถดูตำแหน่งปรากฏดวงจันทร์บริวารของดาวพฤหัสบดีในแต่ละวันได้จากรูปที่ 5 

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวพฤหัสบดีในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2559

 

รูปที่ 6 ตำแหน่งปรากฏดวงจันทร์บริวารของดาวพฤหัสบดีในช่วงเดือนมีนาคม

 

อุปราคาบนดาวพฤหัสบดีที่น่าสนใจในเดือนมีนาคม

        อุปราคาบนดาวพฤหัสบดีในเดือนมีนาคมนี้มีความน่าสนใจเป็นอย่างมาก โดยจะเกิดอุปราคาคู่บนดาวพฤหัสบดีมากถึง 6 ครั้ง ซึ่งมากกว่าเดือนอื่น ๆ 

 

รูปที่ 7 การเกิดอุปราคาบนดาวพฤหัสบดีในช่วงวันที่ 2 – 4 มีนาคม

 

        ในวันที่ 2 มีนาคม จะเกิดอุปราคาที่เกิดจากดวงจันทร์กานีมีดแต่ผู้สังเกตไม่สามารถมองช่วงเริ่มได้โดยผู้สังเกตจะสามารถสังเห็นได้เมื่อดาวพฤหัสบดีเคลื่อนพ้นขอบฟ้าแล้ว ในวันที่ 3 มีนาคม จะเกิดอุปราคาบนดาวพฤหัสบดีที่เกิดจากเกิดจากดวงจันทร์ไอโอในเวลาประมาณเที่ยงคือ และในวันที่ 4 มีนาคม จะเกิดอุปราคาคู่ขึ้นบนดาวพฤหัสบดีที่เกิดจากดวงจันทร์ยูโรปาและดวงจันทร์ไอโอ

 

รูปที่ 8 การเกิดอุปราคาบนดาวพฤหัสบดีในช่วงวันที่ 10 – 17 มีนาคม

 

        วันที่ 10 มีนาคม จะเกิดอุปราคาคู่ขึ้นบนดาวพฤหัสบดีครั้งที่ 2 ที่เกิดจากดวงจันทร์คาลลิสโตและดวงจันทร์ไอโอ

        วันที่ 11 มีนาคม จะเกิดอุปราคาคู่ขึ้นบนดาวพฤหัสบดีครั้งที่ 3 ที่เกิดจากดวงจันทร์ไอโอและดวงจันทร์ยูโรปา

        และในวันที่ 17 มีนาคม จะเกิดอุปราคาคู่ขึ้นบนดาวพฤหัสบดีครั้งที่ 4 ที่เกิดจากดวงจันทร์ไอโอและดวงจันทร์กานีมีด

 

รูปที่ 9 การเกิดอุปราคาบนดาวพฤหัสบดีในวันที่ 18 และ 26 มีนาคม

 

        วันที่ 18 มีนาคม จะเกิดอุปราคาคู่ขึ้นบนดาวพฤหัสบดีขึ้น 2 ครั้ง โดยช่วงแรกเกิดจากดวงจันทร์คาลลิสโตและในช่วงที่ 2 จะเกิดอุปราคาคู่ขึ้นบนดาวพฤหัสบดีครั้งที่ 5 ที่เกิดจากดวงจันทร์ยูโรปาและดวงจันทร์ไอโอ และอุปราคาคู่ครั้งที่ 6 จะในวันที่ 26 มีนาคม ซึ่งเกิดจากดวงจันทร์ไอโอและดวงจันทร์ยูโรปา

 

รูปที่ 10 การเกิดอุปราคาบนดาวพฤหัสบดีในวันที่ 27 มีนาคม

 

        อุปราคาสุดท้ายในรอบเดือนมีนาคมจะเกิดขึ้ยในวันที่ 27 ซึ่งเป็นอุปราคาที่เกิดจากดวงจันทร์ไอโอ

 

การสังเกตดาวเสาร์

        การสังเกตดาวเสาร์ในช่วงเดือนมีนาคมนี้ ดาวเสาร์จะขึ้นจากขอบฟ้ามาพร้อม ๆ กับกลุ่มดาวแมงป่องซึ่งผู้สังเกตุจะมองเห็นดาวเสาร์พร้อมกับแถบทางช้างเผือกและสามารถมองเห็นไปตลอดทั้งเดือน โดยดาวเสาร์มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 16.5 ฟิลิฟดา (ไม่รวมวงแหวน) และมีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าเมื่อรวมวงแหวนประมาณ 38.5 ฟิลิฟดา และมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ประมาณ 0.68 ถึง 0.63 สำหรับการสังเกตดาวเสาร์สามารถทำได้ทั้ง การสังเกตด้วยตาเปล่าและใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือ เช่น กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก โดยผู้สังเกตสามารถมองเห็นดวงจันทร์ของดาวเสาร์เป็นจุดสว่างเล็ก ๆ อยู่รอบ ๆ ดาวเสาร์

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวเสาร์ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2559

 

กรกมล ศรีบุญเรือง

นักวิชาการ

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

 

Additional information