ท้องฟ้าในเดือนมิถุนายน

Share

ท้องฟ้าในเดือนมิถุนายน 2559

        สวัสดีฤดูฝน เดือนนี้คงเป็นเดือนที่คนชอบดูดาวไม่อยากให้มี แต่ก็คงจะหลีกเลี่ยงไม่ได้ก็ต้องรอช่วงจังหวะที่ท้องเปิดหาดาวแค่ดวงบนท้องฟ้าที่มืดมิดเพียงได้เห็นดาวสักดวงก็มีความสุขแล้ว บางครั้งถ้าหากคิดไม่ออกว่าจะทำอะไรก็ลองทายชื่อดาวและกลุ่มดาวเท่ามองเห็นเล่นสนุกๆ กันดูแถมยังเป็นการทดสอบความรู้และความจำไปในตัว แต่ถ้าช่วงเวลาไหนที่ท้องฟ้าเปิดก็ถือว่าได้กำไรจากการเฝ้ามองท้องฟ้า สำหรับในเดือนนี้มีเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์อะไรที่น่าสนใจก็สามารถติดตามกันได้ในบทความนี้ครับ

 

กลุ่มดาวในช่วงเดือนมิถุนายน

        เดือนมิถุนายนนี้มีกลุ่มดาวเด่นหลายกลุ่มที่จะพัดกันขึ้นมาให้นักดูดาวได้ชมกันตลอดทั้งคืน แต่เดือนนี้อาจจะมีช่วงเวลากลางคืนน้อยกว่าเดือนอื่น (ดวงอาทิตย์ขึ้นเร็วและตกช้ากว่าเดือนอื่นๆ) ดังนั้นเราจึงมีเวลาดูดาวน้อยกว่าเดือนอื่น ๆ ในรอบปี สำหรับกลุ่มดาวที่เราจะเห็นได้ในช่วงหัวค่ำที่กำลังขึ้นจากทางทิศตะวันออก กลุ่มดาวคนแบกงู กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส กลุ่มดาวมงกุฏเหนือ กลุ่มดาวป่องมอง กลุ่มดาวที่มองเห็นบริเวณกลางท้องฟ้า คือกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ กลุ่มดาวผมของเบเรนิส กลุ่มดาวหญิงสาว กลุ่มดาวสิงโต กลุ่มดาวสิงโตเล็ก และที่เห็นปรากฏอยู่ทางทิศตะวันตกกลุ่มดาวปู กลุ่มดาวคนคู่ กลุ่มดาวสุนัขเล็ก ทางทิศตะวันเหนือ กลุ่มดาวหมีเล็ก กลุ่มดาวหมีใหญ่ กลุ่มดาวมังกร กลุ่มดาวพิณ กลุ่มดาวแมวป่า และทางทิศใต้จะเห็นกลุ่มดาวงูไฮดรา กลุ่มดาวถ้วย กลุ่มดาวนกกา กลุ่มดาวแมงป่อง กลุ่มดาวคันชั่ง กลุ่มดาวคนครึ่งม้า และกลุ่มดาวใบเรือ ที่บริเวณกลางท้องฟ้าหากเราเงือยหน้าขึ้นไปมองจะเห็นดาวสว่างสี่ดวงเรียงตัวกันเป็นรูปสามเหลี่ยม เรียกว่า “สามเหลี่ยมฤดูใบไม้ผลิแล้ว” ซึ่งประด้วยดาวสามดวงคือ ดาวอาร์คทุรัส (ด่สดวงแก้ว) ของกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ ดาวสไปก้า (ดาวรวงข้าว) ของกลุ่มดาวหญิงสาว อีกดวงหนึ่งคือ ดาวเดบเนโบลา (ดาวหางสิง) ของกลุ่มดาวสิงโต และเรายังสามารถจินตนาการกลุ่มดาวเรียงเด่นนี้เพิ่มเติมได้อีกอย่าง คือ เมื่อเพิ่มดาวฤกษ์ที่อยู่ในกลุ่มดาวหมาล่าเนื้อเข้าไป ดาวดวงนี้มีชื่อว่า “ดาวคอร์ แครอลี” การจัดเรียงตัวของกลุ่มดาวนี้มีชื่อเรียกว่า “สี่เหลี่ยมเพชรใหญ่” (Great Diamond) หรืออาจจะเรียกได้อีกอย่างว่า “เพชรแห่งฤดูใบไม้ผลิ” (Spring Diamond)

 

รูปที่ 1 ท้องฟ้าในเดือนมิถุนายนเวลา 20:00 น.

 

 

มิถุนายน 2559

วันที่ เดือน

เวลา (น.)

เหตุการณ์

3มิถุนายน

13:37

- ดาวเสาร์อยู่ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (Opposition)

 

18:47

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธ 0.9 องศา

 

17:55

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 361,153 กิโลเมตร)

5มิถุนายน

02:14

- ดวงจันทร์บังดาวอัลดีบาแรน (ไม่สามารถสังเกตการณ์ได้)

 

08:07

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 5.2 องศา

 

09:59

- จันทร์ดับ

 

15:46

- ดาวพุธทำมุมห่าง 24.2 องศาตะวันตก (Greatest Western Elongation)

7มิถุนายน

21:00

- ดาวศุกร์อยู่ที่ตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอก (Superior Conjunction)

 

ตลอดทั้งคืน

- ฝนดาวตกเดย์ไทม์ แอเรียติดส์ อัตราการตก 50 ดวงต่อชั่วโมง

10มิถุนายน

22:12

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเรกูลัส 2.4 องศา

11มิถุนายน

03:38

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี 2 องศา

12มิถุนายน

15:09

- จันทร์กึ่งแรก

13มิถุนายน

17:06

- ดาวพุธอยู่ใกล้กระจุกดาวลูกไก่ 6.9 องศา

15มิถุนายน

04:14

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวสไปกา 5.2 องศา

 

18:59

- ดวงจันทร์อยู่ไกลโลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 405,039 กิโลเมตร)

17มิถุนายน

17:23

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 7 องศา

18มิถุนายน

20:37

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 6.5 องศา

19มิถุนายน

07:17

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 3.2 องศา

 

10:39

- ดาวเคราะห์เคียงดาว (ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวอัลดีบาแรน 4.2องศา)

20มิถุนายน

18:02

- จันทร์เพ็ญ

21มิถุนายน

05:34

- วันครีษมายัน (Summer Solstice)

28มิถุนายน

01:18

- จันทร์กึ่งหลัง

 

ดาวเคราะห์ในเดือนมิถุนายน 2559

        การสังเกตดาวเคราะห์ในช่วงเดือนมิถุนายนนี้ ส่วนใหญ่จะอยู่ทางทิศตะวันออกและสามารถสังเกตเห็นได้ในช่วงหัวค่ำ ซึ่งผู้สังเกตจะมองเห็นดาวเคราะห์ 2 ดวง สว่างเด่นอยู่บริเวณขอบฟ้า และดาวเคราะห์ที่เห็นบริเวณกลางท้องฟ้าคือดาวพฤหัสบดี และดาวเคราะห์อีกดวงที่เราสามารถสังเกตได้คือดาวพุธซึ่งสามารถสังเกตเห็นได้ในช่วงเช้ามืด สำหรับดาวศุกร์อยู่ใกล้กับดวงอาทิตย์ยังไม่สามารถสังเกตได้ในช่วงเดือนนี้

        ลักษณะปรากฏและขนาดปรากฏของดาวเคราะห์ทั้ง 5 ดวง ในช่วงเดือนมิถุนายน

 

รูปที่ 2 แสดงลักษณะปรากฏและขนาดปรากฏของดาวเคราะห์ในช่วงเดือนมิถุนายน

 

การสังเกตดาวพุธ

        ในเดือนมิถุนายนนี้เราสังเกตการณ์สามารถสังเกตการณ์ดาวพุธได้จากทางทิศตะวันออกในช่วงเช้ามืดได้ตลอดทั้งเดือน โดยในวันที่ 5 มิถุนายน ดาวพุธจะอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์มากที่สุดไปทางด้านทิศตะวันตก ซึ่งมีระยะเชิงมุมประมาณ 24.2 องศาตะวันตก (ดาวพุธทำมุมห่าง 24.2 องศา (Greatest Western Elongation)ซึ่งเป็นช่วงที่เหมาะแก่การดูดาวพุธมากที่สุด สำหรับตำแหน่งของดาวพุธจะปรากฏบนท้องฟ้าในระหว่างกลุ่มดาวปลาคู่กับกลุ่มดาววัว มีขนาดปรากฏของดาวพุธบนท้องฟ้าประมาณ 9 – 6.7 ฟิลิฟดา และมีค่าความสว่างปรากฏของดาวพุธในเดือนธันวาคมจะมีค่าระหว่าง 1.82 ถึง 0.68 ผู้สังเกตสามารถเริ่มทำการสังเกตได้ในช่วงเวลาประมาณ 04:40 น.

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวพุธในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวพุธในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวศุกร์

        การสังเกตดาวศุกร์ในเดือนมิถุนายนนี้เราไม่สามารถสังเกตเห็นดาวศุกร์ได้เนื่องจากดาวศุกร์อยู่ใกล้กับดวงอาทิตย์ตลอดทั้งเดือน โดยในช่วงเดือนนี้ดาวศุกร์จะมีขนาดปรากฏเฉลี่ยบนท้องฟ้าประมาณ 9.6 ฟิลิฟดา และมีค่าสว่างปรากฏระหว่าง -3.91 จึงสว่างมากกว่าดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ ที่ปรากฏบนท้องฟ้า

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวศุกร์ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวศุกร์ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวอังคาร

        ดาวเคราะห์ที่มีความโดดเด่นมากกว่าดาวเคราะห์ดวงอื่นในเดือนมิถุนายนนี้ นักดูดาวทุกคนให้ความสนใจกับดาวอังคารเป็นพิเศษ เนื่องจากเป็นช่วงที่ดาวอังคารอยู่ใกล้โลกมากที่สุดในรอบ 11 ปี สำหรับใครที่สนใจก็สามารถดูดาวอังคารได้จากทางขอบฟ้าทิศตะวันออกในช่วงหัวค่ำ ตำแหน่งปรากฏของดาวอังคารอยู่ในบริเวณกลุ่มดาวคันชัง มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 18.6 ฟิลิฟดา สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวอังคารช่วงเดือนมิถุนายนอยู่ที่ระหว่าง - 1.76 ถึง - 1.98 

 

รูปที่ 3 ภาพถ่ายดาวอังคารเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2559

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวอังคารในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวอังคารในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวพฤหัสบดี

        การสังเกตดาวพฤหัสบดีในเดือนมิถุนายนนี้เราสังเกตจะสามารถสังเกตดาวพฤหัสบดีปรากฏตั้งแต่ในช่วงเวลาหัวค่ำ โดยผู้สังเกตจะมองเห็นดาวพฤหัสบดีปรากฏอยู่กลุ่มดาวสิงโต มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 37.3 ฟิลิฟดา มีค่าสว่างปรากฏอยู่ที่ประมาณ – 1.96 ถึง – 2.05 สำหรับการสังเกตดาวพฤหัสบดีสามารถทำได้ทั้ง การสังเกตด้วยตาเปล่าหรืออาจใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือ เช่น กล้องสองตา กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก โดยผู้สังเกตจะสามารถมองเห็นดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีเป็นจุดสว่างเล็ก ๆ อยู่รอบ ๆ ตัวดาวพฤหัสบดี ในบางครั้งผู้สังเกตอาจสามารถมองเห็นจุดดำ ๆ เล็ก ๆ บนตัวดาวพฤหัสบดีชึ่งเกิดจากเงาของดวงจันทร์ที่ทอดลงไปยังพื้นผิวของดาวพฤหัสบดีเอง ซึ่งคล้ายกับปรากฏการณ์สุริยุปราคาที่เกิดบนโลก ผู้สังเกตสามารถดูตำแหน่งปรากฏดวงจันทร์บริวารของดาวพฤหัสบดีในแต่ละวันได้จากรูปที่ 5 

 

รูปที่ 4 ภาพถ่ายดาวพฤหัสบดีเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2559

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวพฤหัสบดีในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 15°00' เหนือ ลองจิจูด 100°00' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวพฤหัสบดีในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

 

รูปที่ 5 ตำแหน่งปรากฏดวงจันทร์บริวารของดาวพฤหัสบดีในช่วงเดือนมิถุนายน

 

การสังเกตดาวเสาร์

        การสังเกตดาวเสาร์ในช่วงเดือนมิถุนายนตลอดทั้งเดือนนี้ดาวเสาร์จะขึ้นจากขอบฟ้ามาพร้อม ๆ กับกลุ่มดาวแมงป่องซึ่งผู้สังเกตุจะมองเห็นดาวเสาร์ขึ้นมาพร้อมกับแถบทางช้างเผือก ดาวเสาร์มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 18.4 ฟิลิฟดา (ไม่รวมวงแหวน) และมีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าเมื่อรวมวงแหวนประมาณ 42.9 ฟิลิฟดา และมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ประมาณ 0.01 สำหรับการสังเกตดาวเสาร์สามารถทำได้ทั้ง การสังเกตด้วยตาเปล่าและใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือ เช่น กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก โดยผู้สังเกตสามารถมองเห็นดวงจันทร์ของดาวเสาร์เป็นจุดสว่างเล็ก ๆ อยู่รอบ ๆ ดาวเสาร์

 

รูปที่ ภาพถ่ายดาวเสาร์เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2559

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวเสาร์ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวเสาร์ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559

 

 

กรกมล ศรีบุญเรือง

นักวิชาการ

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

Additional information