นักดาราศาสตร์พบแก๊สเย็นรอบหลุมดำเป็นครั้งแรก

  • พิมพ์

3 สิงหาคม 2559

นักวิจัยที่ทำงานกับกล้องโทรทรรศน์วิทยุ ALMA ในประเทศชิลีตรวจพบแก๊สเย็นจัดกำลังไหลเข้าสู่หลุมดำมวลยิ่งยวด (supermassive black hole) โดยหลุมดำดังกล่าวอยู่ใจกลางกระจุกกาแล็กซี Abell 2597 ซึ่งห่างจากโลกออกไปราว 1พันล้านปีแสง(รูป1)

1

 

        การค้นพบดังกล่าวเป็นเรื่องใหม่ในหัวข้อการศึกษา “จานรวมมวล” (accretion  disk)ของหลุมดำ ก่อนหน้านี้นักดาราศาสตร์เคยพบแต่แก๊สร้อนจัดที่ไหลวนอย่างรุนแรงเข้าสู่หลุมดำเท่านั้น ไม่เคยพบเห็นแก๊สเย็นจัดเช่นนี้มาก่อน การค้นพบนี้จึงได้รับการตีพิมพ์ลงในสุดยอดวารสารด้านวิทยาศาสตร์อย่าง Nature

        Grant Tremblay หัวหน้าทีมนักดาราศาสตร์กล่าวว่า 

        “จริงๆปรากฏการณ์นี้ถูกทำนายไว้แล้วในเชิงทฤษฎีไม่กี่ปีก่อนนี้ แต่แก๊สเย็นจัดที่ค้นพบนี้เป็นหลักฐานแรกที่นักดาราศาสตร์ค้นพบ มันเป็นเหมือนเมฆฝนที่ไหลเข้าสู่หลุมดำ” (รูป 2 แสดงข้อมูลดิบโดยละเอียดของแก๊สที่กระจายอยู่รอบๆกระจุกกาแล็กซี Abell 2597  )

 

 

        แก๊สเย็นจัดเหล่านี้ไม่ได้ไหลอย่างหลวมๆ แต่เกาะกลุ่มกันจนมีลักษณะเป็นกลุ่มก้อน (clumps) เหมือนเมฆฝนเย็นๆ แต่เมื่อมองในภาพรวมจะพบว่ามันหมุนรอบหลุมดำเหมือนพายุเฮอริเคนที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางราวสิบปีแสง และหมุนด้วยอัตราเร็ว 300 กิโลเมตรต่อวินาที

        ในอนาคตนักดาราศาสตร์อาจพบว่าแก๊สเย็นที่ไหลวนเข้าสู่หลุมดำเป็นเรื่องปกติที่พบได้ทั่วไปในเอกภพและทำการวิเคราะห์ที่มาที่ไปของมันได้มากขึ้น

 

 

เรียบเรียงโดย

อาจวรงค์ จันทมาศ

 

อ้างอิง

http://www.nature.com/nature/journal/v534/n7606/full/nature17969.html